Category Archives: ანარქია

მურეი ბუკჩინის ანარქიზმი მუშათა კლასის გარეშე


ბურჟუაზიული გაზეთები აშკარა შოკით იტყობინებიან, რომ ქურთების რევოლუციური მოძრაობა ამერიკელი ანარქისტის, მურეი ბუკჩინის იდეებით საზრდოობს. თუმცა ჩვენ არ ვაპირებთ ამის განხილვას ახლა. ჩვენი მიზანი არაა იმაზე მსჯელობა, თუ როგორ მიესადაგება მისი პოლიტიკური ფილოსოფია როჟავას ქურთებს.

ბუკჩინმა უდიდესი წვლილი შეიტანა ანარქიზმის, განსაკუთრებით – და არა მხოლოდ – ეკო-ანარქიზმის განვითარებაში. ამასთანავე უნდა ავღნიშნოთ, რომ მის ნაშრომებში განვითარებული იდეა – მუშათა კლასის წამყვანი როლის უარყოფა კაპიტალიზმიდან ანტი-ავტორიტარულ სოციალიზმში გადასვლისაკენ, ღრმად მცდარია. როგორც  მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდის სხვა რადიკალები, ისიც შეძრული იყო მსოფლიოს მუშათა კლასის მოძრაობების მიერ, ოცდაათიან და ორმოციან წლებში განცდილი მარცხებით და მოხიბლული იყო დასავლური სამყაროს ომის შემდგომი აყვავებით და სტაბილურობით. წინათ კომუნისტი და შემდეგ ტროცკისტი, ახლა ანარქიზმის ახალ მიმდინარეობაზე მოექცა, რომელიც უარყოფდა მუშათა კლასის რევოლუციას.

ეს ხედვა არასდროს ყოფილა დომინანტი ანარქისტებში. ბაკუნინი, კროპოტკინი, მალატესტა, მახნო, გოლდმანი, დურუტი, სხვა ანარქო-სინდიკალისტები და ანარქო-კომუნისტები მიიჩნევდნენ, რომ “ანარქიზმი არის ლიბერტარიანული სოციალიზმის რევოლუციური, ინტერნაციონალური კლასობრივი ბრძოლა. ” Continue reading მურეი ბუკჩინის ანარქიზმი მუშათა კლასის გარეშე

რევოლუცია როჟავაში: ძალაუფლება ხალხს

ბოლო ხანებში მსოფლიოს წამყვანი მემარცხენე იდეოლოგიის მიმდევარი მედია-სააგენტოები ოპტიმისტური რიტორიკით აშუქებენ სირიის ჩრდილოეთით, ქურთულ ანკლავებში მიმდინარე პოლიტიკურ მოვლენებს. ისლამურ სახელმწიფოსთან ბრძოლაში ჩაბმულმა სირიელმა ქურთებმა ყურადღება იმით მიიპყრეს, რომ აღნიშნულ რეგიონში ადგილი აქვს ქურთული სახელმწიფოებრიობის ჩასახვის პროცესებს, თუმცა ეს პროცესები ახლო აღმოსავლეთის რეგიონისთვის საკამაოდ უჩვეულო ფორმებით ხორციელდება. სექტარული დაპირისპირებითა და რელიგიური რადიკალიზმით გამოფიტულ რეგიონში, სირიის ქურთისტანში მოქმედი მემარცხენე პოლიტიკური ძალები ერი-სახელმწიფოს ცნებისგან რადიკალურად განსხვავებულ პრინციპებზე – ეკოლოგიზმზე, სეკულარიზმზე, ეგალიტარიზმზე და მემარცხენე ლიბერტარიანიზმის ღირებულებებზე დაყრდნობით ცდილობენ ავტონომიური პოლიტიკური წარმონაქმნის ფორმირებას.

ზემოხსენებული სამი ქურთული კანტონი, ალეპოს პროვინციაში მდებარე აფრინი და ყობანი და ალ-ჰასაკაჰის პროვინციაში მდებარე ჯაზირა ტერიტორიულად ერთმანეთისგან მოწყვეტილი რეგიონებია, რაც ცხადია აფერხებს კოორდინაციას კანტონებს შორის. თუმცა სამივე მათგანი კონფედერაციული ავტონომიური ერთეულის, როჟავას კანტონების ნაწილად მიიჩნევს თავს. ისინი ესწრაფვიან ავტონომიას სირიის ფარგლებში და არა სრულ დამოუკიდებლობას. მათ ერთიანი კონსტიტუციაც შეიმუშავეს.

უნდა აღინიშნოს, რომ ომით და სხვა სოციალურ-პოლიტიკური, ან ეკოლოგიური კატაკლიზმებით გაჩანაგებულ ზონებში ჰორიზონტალური, ანარქიული თვითმმართველობის  ფენომენის აღმოცენების პრეცენდენტებს მსოფლიო ისტორიაში ადრეც ჰქონიათ ადგილი. მაგალითისთვის გამოდგება მე-19 საუკუნის მიწურულსა და მე-20 საუკუნის დასაწყისში თვითმმართველი გლეხთა კომუნების ჩამოყალიბება ესპანეთის ანადალუზიაში, ან უკრაინის ტერიტორიაზე 1918-1921 არსებული ანარქო-კომუნისტური პოლიტიკური წარმონაქმნი – ე. წ. „თავისუფალი ტერიტორიები“, ასევე მექსიკაში, იუკატანის ნახევარკუნძულზე, მაიას ინდიელების ტერიტორიაზე 1990-იანი წლების დასაწყისში დაწყებული ზაპატისტების მოძრაობა, რომლებიც აგრეთვე ესწრაფვიან თემური დემოკრატიისა და თვითმმართველობის პრინციპების რეალიზებს. Continue reading რევოლუცია როჟავაში: ძალაუფლება ხალხს

ხშირად დასმული კითხვები An Anarchist F.A.Q.

411wzbwKn4L__SS500_

2012 წლის მაისში ანარქისტული ბიბლიოთეკამ  დაიწყო პროექტი  “Anarchist F.A.Q ქართულად”. Anarchist FAQ არის ერთ-ერთი უდიდესი კრებული, რომელშიც ახსნილია ანარქიზმის ყველა ძირითადი პრინციპი და განხილულია როგორც დღევანდელი სისტემის ნაკლოვანი მხარეები, ასევე ანარქიული საზოგადოების მოდელი, გარდა ამისა, Anarchist FAQ გვთავაზობს პასუხებს იმ კითხვებზე, რომლებიც ყველაზე ხშირად უჩნდებათ ანარქიასთან დაკავშირებით.

ბიბლიოთეკის მკითხველებს, რომლებსაც აქვთ სურვილი, ჩაერთონ პროექტში და დაგვეხმარონ Anarchist F.A.Q.-ის თარგმნაში, გთხოვთ დაგვიკავშირდეთ

სექცია A. რა არის ანარქია?

A.1. რა არის ანარქიზმი?

ანარქიზმი არის თეორია, რომლის მიზანიც არის ანარქიული საზოგადოების შექმნა,რომელშიც არ არსებობენ მმართველები და მფლობელები. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ანარქიზმის მიზანია შექმნას ისეთი საზოგადოება,რომელშიც ყოველი ინდივიდი თანასწორია და თანაცხოვრებას აქვს კოოპერაციის და არა – მართვის ფორმა. შესაბამისად, ანარქიზმი უპირისპირდება ყოველგვარ იერარქიული კონტროლის მექანიზმს – პირველ რიგში კი სახელმწიფოსა და კაპიტალიზმს – რამდენადაც, მიაჩნია, რომ იერარქიები საზიანო და უსარგებლოა ადამიანებისთვის. Continue reading ხშირად დასმული კითხვები An Anarchist F.A.Q.

კავშირი თავისუფალ სიყვარულსა და ანარქიზმს შორის

“აუცილებელია სრულად გავიგოთ რომ რევოლუცია რომელიც მოწამლულია ლამაზი სიტყვებით თავისუფლება, თანასწორობა სოლიდარობა, ვერ შეასრულებს თავის როლს თუ მან შეინარჩუნა მონობა სახლში. ოჯახში დამონებული ნახევარი კაცობრიობა ისევ უნდა აუჯანყდეს მეორე ნახევარს.”

–პეტრე კროპოტკინი, 1892

 

Anarchy & Polyamory. Pamphlet collection of essays around polyamorous relationships – both for and against, current and historic, theoretical and personal. (Manufacturer: Dysophia)

ანარქიზმი შესაძლებელია განვსაზღვროთ როგორც ფილოსოფია, რომელიც ნებისმიერ ძალაუფლებას რომელიც ვრცელდება სხვებზე განიხილავს ბოროტებად. თავისუფალი სიყვარული, პოლიამორია, არის ცხოვრების სტილი სადაც პიროვნება არ იზღუდავს თავს მხოლოდ ერთი სექსუალური პარტნიორით. ანარქიზმი პოლიტიკურ-ეკონომიკური იდეალია, პოლიამორია კი ცხოვრების სტილი. შესაძლებელია უცებ არ ჩანს, მაგრამ ორივე მოტივირებულია ერთი და იგივე პრინციპით: თითოეულმა პიროვნებამ მხოლოდ თვითონ იცის რა უნდა მას და მხოლოდ თავისუფლებით მოიპოვებს ჭეშმარიტ ბედნიერებას. Continue reading კავშირი თავისუფალ სიყვარულსა და ანარქიზმს შორის

პირდაპირი მოქმედება – საქართველო

შესავალი

წინამდებარე დოკუმენტური მასალა წარმოადგენს 2010 წელს საქართველოში თვითორგანიზებული სტუდენტური ჯგუფის „პირდაპირი მოქმედების“ მანიფესტს, მის წესდებას და აქციებს. [ორგანიზაციის სათაური წარმოდგება ამავე სახელწოდების ტაქტიკისაგან – პირდაპირი მოქმედება]

იმ დროს სახელმწიფო უნივერსიტეტში მოქმედებდა მმართველი პარტიის, ნაციონალური მოძრაობის ზონდერებით დაკომპლექტებული „სტუდენტური თვითმმართველობა“, რომელთა საშუალებით სახელმწიფო რეპრესიებს ახორციელებდა უნივერსიტეტში, ზღუდავდა თავისუფალ აზრსა და განათლების სისტემის პრობლემებზე პროტესტის გამოხატვას. თუმცა მსგავსი პოლიტიკა წარსულის საკუთრება არ გამხდარა, და ის დაკვირვებადია ეხლაც.

ჯგუფმა, „პირდაპირი მოქმედება“ ორგანიზაციის სახით ვერ გაუძლო რეპრესიებს, თუმცა როგორც ამბობენ იდეების მოკვლა შეუძლებელია. თავისუფლების, თანასწორობისა და სოლიდარობის პრინციპებმა დიდი გავლენა მოახდინა ისეთი ოაზისის შექმნაში, როგორიც იყო თავისუფალი სახელოსნო სამხატვრო აკადემიაში (2011 წ) . „პირდაპირი მოქმედება“ ანარქისტულ პლატფორმაზე იდგა და ის მალევე გადაიზარდა ანარქისტულ ორგანიზაციაში, რომლის წევრები ასევე მონაწილეობდნენ „ლაბორატორია 1918“-ში.

მიუხედავად რამდენიმე წლიანი ისტორიისა ეს დრო და აქტივიზმი სათანადოდ არ არის გააზრებული და შეფასებული. ეს პირველი ორგანიზებული ნაბიჯები იყო პოსტსაბჭოთა რეაქციული საქართველოს ისტორიაში, გადადგმული თავისუფალი საზოგადოების ფორმირებისათვის, ამიტომ ზოგი წარუმატებელი, ზოგს კი უნდა ვუმადლოდეთ რომ არსებობს თუნდაც ეს რადიკალური ლიტერატურა.

ამ შესავალს არ აქვს პრეტენზია ისტორიის ანალიზზე, ჩვენ უბრალოდ მოვალედ ვთვლით თავს გავუზიაროთ საზოგადოებას ჩვენი გამოცდილება, რადგან სანამ იარსებებს სახელმწიფო, მანამ ის ყოველთვის ეცდება ჩაერიოს თავისი საცეცეებით ყველა სფეროში, ჩაახშოს შემოქმედებითი სული და ადამიანები აქციოს ავტომატებად, რათა უსიტყვოდ დაემორჩილონ და შეეგუონ ექსპლოატაციას. ამ მიზნის მისაღწევად სახელმწიფო იყენებს ინდოქტრინაცის მეთოდს – „ტვინის რეცხვას“, რომ მოკლას თავისუფალი ნება სანამ ის დაიბადება. მონურ იდეოლოგიაზე შეტევა თავისუფალი განათლებით შეიძლება. ორგანიზების გარეშე არ არსებობს ბრძოლა, ბრძოლის გარეშე არ არსებობს უკეთესი მომავალი!გისურვებთ წარმატებებს.

პირდაპირი მოქმედების წევრები აკეთებენ სტენსილს "სწავლა არ უნდა იყოს პრივილეგია". ეს ის დროა როცა სწავლის საფასურმა თითქმის გაორმაგდა.
პირდაპირი მოქმედების წევრები აკეთებენ სტენსილს “სწავლა არ უნდა იყოს პრივილეგია”. ეს ის დროა როცა სწავლის საფასური თითქმის გაორმაგდა.

 

Continue reading პირდაპირი მოქმედება – საქართველო

პეტრე კროპოტკინი – ინდივიდუალური და კოლექტიური საპროტესტო აქტების შესახებ


ჩვენს ლიტერატურაში არაერთხელ იყო მითითებული თანამედროვე საზოგადოებრივი წყობის, სოციუმის სტრუქტურის წინააღმდეგ მიმართულ იმ ინდივიდუალური და კოლექტიური საპროტესტო აქტების გარდაუვალობაზე, რომლებიც ატარებენ ტერორის სახელწოდებას. არარევოლუციურ დროში ეს აქტები ხშირად გამოხატავს საზოგადოებრივი მღელვარების ნიშნებს და მაღლა წევს დამოუკიდებლობის სულს მასაში. ისინი აძლევენ მაგალითს პიროვნულ გმირობას საზოგადოებრივი საქმის სამსახურში და თვითონვე აღვიძებენ უმრავლესობის ერთსულოვნებას; ამასთანავე ისინი არყევენ რწმენას პოლიტიკური და ეკონომიკური მჩაგვრელების ძლევამოსილებაზე. რევოლუციურ ეპოქაშივე ისინი იქცევიან ჩვეულებრივ მოვლენებად და არა მხოლოდ ერთეული გმირული პიროვნებები პასუხობენ შეიარაღებული წინააღმდეგობით ჩაგვრაზე. ასეთ დროს არ არის აუცილებელი თუნდაც იყო პრინციპული რევოლუციონერი, იმისათვის რომ თანაუგრძნო ასეთი ტიპის აქტებს. ამის საერთო მდგომარეობად აღიარებისას, აუცილებელია ერთი რამის ხსოვნა, რომ ყოველი ტერორისტული აქტის მნიშვნელობა განიზომება მისი შედეგითა და მოხდენილი შთაბეჭდილებით. Continue reading პეტრე კროპოტკინი – ინდივიდუალური და კოლექტიური საპროტესტო აქტების შესახებ

ამხანაგები


ქალაქის ერთი ჩვეულებრივი სახლის ეზოში ახალგაზრდებს მოუყრიათ თავი. ისინი ცუდები არ არიან. არც უსაქმურები და არც ხულიგნები. დღისით მუშაობდნენ, სკოლაში იყვნენ, უნივერსიტეტში, სწავლობდნენ. საღამოს კი არ იციან სად წავიდნენ. სწორედ ამიტომ შეკრებილან აქ, როგორც თითქმის ყოველ საღამოს ხდება ხოლმე. რატომ შეკრებილან? თვითონაც არ იციან. უბრალოდ დგანან და ხანდახან უხალისოდ გამოელაპარაკებიან ერთმანეთს, მერე ქუჩაში გავლენ, დასალევად, ან კინოში წავლენ, ანდა ჩამოსხდებიან სადმე კიბის საფეხურებზე და კარტის თამაშს გააჩაღებენ. არიან თუ არა ამხანაგები?

ბევრი იტყვის:  დიახ, რა თქმა უნდა! ისინი ხომ ერთმანეთს კარგად იცნობენ, ყოველდღღე ხვდებიან; ცუდად არ იქცევიან და ერთად ატარებენ დროს. ერთ მათგანს რომ ქუჩაში ხულიგანმა შეუტიოს, დანარჩენები დაიცავენ. რასაკვირველია, ისინი ამხანაგებია!

ჩემი აზრით ისინი სულაც არ არიან ამხანაგები. საკმარისია ცხოვრებამ სერიოზული გამოცდის წინაშე დააყენოს, რომ ხუხულასავით დაიშლება მათი მოჩვენებითი ერთიანობა, რადგანაც მათ მხოლოდ დრო გაჰყავთ, მოწყენილობას ებრძვიან, ეს კი ამხანაგობისათვის საკმარისი არაა.

ამხანაგებს კი აერთიანებს საერთო შეხედულება სამყაროზე, საერთო ინტერესები, საერთო მიზნები და ამისთვის მუშაობენ ერთად, ისინი დაობენ, კამათობენ, ეთანხმებიან ერთმანეთს, ან არ ეთანხმებიან.

ბრძოლა თავისუფლებისთვის


“ადამიანი თავისუფალი იბადება და ამ დროს კი იგი ყველგან ბორკილებშია” – ეს ფრაზა, რომელიც რუსოს ეკუთვნის, ჯერ კიდევ XVIII საუკუნეში აღიქმებოდა არა როგორც ფაქტების უბრალო კონსტატაცია, არამედ – როგორც მოწოდება სამყაროს გარდასაქმნელად.

ადამიანი, რომელიც აცნობიერებს პრობლემას მიისწრაფვის მისი მოგვარებისკენ, მაგრამ არის პრობლემები, რომელთაც მარტო ვერ გაუმკლავდება და ეს პრობლემები სხვებსაც აწუხებს. რა შეუძლია ერთ ადამიანს, რომელმაც გააცნობიერა პრობლემა? ის იწყებს გამოხატვას და ცდილობს, პრობლემა დაანახოს რაც შეიძლება მეტ ადამიანს. არსებობს ლოგიკური ალბათობა იმისა, რომ გაცნობიერებული ადამიანები პრობლემის მოგვარების მიზნით შექმნიან საზოგადოებას. Continue reading ბრძოლა თავისუფლებისთვის

ანარქიზმი და სხვა წინააღმდეგობები ანარქიისთვის

ალექსანდრ ბრენერი, ბარბარა შურცი რეცენზია ბობ ბლექის წიგნზე “ანარქიზმი და სხვა წინააღმდეგობები ანარქიისთვის

ეშმაკმა დალახვროს… რა არის ანარქიზმი ? ვინ არიან ანარქისტები? საიდან გაჩდნენ? ნუთუ ეს ყველაფერი ჯერ კიდევ შესაძლებელია? დღეს? დელიოზის და გვატარის შემდეგ? დიდი თეორეტიკოსების ჰარდტის და ნეგრის ეპოქაში? ტონი ნეგრის ხომ ანარქისტები არ უყვარს… ტონი ნეგრი – თანამედროვეობის ცნობილი კრიტიკოსია, “გლობალიზაციის” მთავარი ავტორიტეტი და უახლესი იმპერიის ანალიტიკოსი!..

ჩვენი პასუხია: დაივიწყეთ ტონი ნეგრი! ის სულაც არ არის კრიტიკოსი, არამედ ბაზრის მორჩილი მიმწოდებელია. მისი წიგნები მილიონიანი ტირაჟებით იბეჭდება, როგორც ბილ გეითსის ოპუსები. ის სარეკლამო იხვია. ის კაპიტალის მარცხენა ფრთაა და მატყუარა. ანარქისტები კი ისევ თვითგამოცემით არიან დაკავებულნი. თვითონ ავრცელებენ თავიანთ ბროშურებს. ზუსტად ასე იქცევიან ნამდვილი კრიტიკოსები, დამამხობლები, დამანგრევლები.. ახლა ჩვენ განგიმარტავთ  ვინ არიან ისინი… ყველაზე პირდაპირი და მისაწვდომი ხერხით. საჟურნალო რეცენზიაში…

ესე იგი: ნამდვილი ანარქისტები არიან ადამიანები, რომლებიც მზად არიან აუჯანყდნენ უსამართლობას და ჩაგვრას აქ და ახლა. დიახ, აქ და ახლა, დაუყოვნებლივ. ძალაუფლება, სახელმწიფო, კაპიტალი, ავტოტიტეტი, რეპრესია – ყველაფერი ეს ყოველ ნაბიჯზეა ჩასაფრებული (ოფისში, სახლში, მეტროში, ქუჩაში), შორს წასვლა არ გვჭირდება. მაგრამ ვის შეუძლია შეუტიოს მოწინააღმდეგეს დაუყოვნებლივ, სპონტანურად, გაბედულად, ფეხმოუცვლელად ? Continue reading ანარქიზმი და სხვა წინააღმდეგობები ანარქიისთვის

ანარქიზმის ისტორია

პირველი ნაწილი

უილიამ გოდვინი, 1802

ანარქისტული მსოფლმხედველობის ელემენტები გვხვდება უძველეს დროიდან. სრული პიროვნული თავისუფლებისკენ ლტოლვა, თავისუფალი საზოგადოება, ძალაუფლებისა და ექსპლუატაციის უარყოფა – მსგავსი განწყობები სხვადასხვა ფორმებით ჩანდა ანტიკურ ეპოქაში ფინიკიელებში, ჩინეთში დაოსიზმში, შუა საუკუნეებში ანაბაბტისტებში, ინგლისში დიგიტებში, XVIII საუკუნის ფრანგ მოაზროვნეში ს. მარშელის ნაშრომებში. ზემოთ მოყვანილი მიმდინარეობების განსასაზღვრათ, მათ შეგვიძლია ვუწოდოთ პროტოანარქიზმი.
მაგამ ანარქიზმი ამ სიტყვის სრული მნიშვნელობით, დაიბადა ახალ ეპოქაში. XVIII საუკუნის ბოლოს, როდესაც ევროპაში დაიწყო დიდი რევოლუციების ეპოქა, გზა გაუხსნა ინდივიდუალიზმის დამკვიდრებას და ტრადიციული საზოგადოების დანგრევას. ამ ეპოქაში დაიწყო ანარქიზმის ჩამოყალიბება და გარდაქმნა ფილოსოფიურ სწავლებად, ხოლო შემდეგ უკვე როგორც რევოლუციურ მოძრაობად.

ანარქიზმი იყო რეაქცია  საფრანგეთის დიდი რევოლუციის მიღწევებისა და წარუმატებლობის: შეიცვალა თავისუფლების, თანასწორობის და ძმობის იდეალები და მოხდა მათი ხელახალი გააზრება; პარლამენტარულ დემოკრატიამ ვერ მოიტანა ნანატრი ინდივიდის თავისუფლება.

ანარქიზმი საბოლოოდ ჩამოყალიბდა 1830-1840-იან წლებში – ლიბერალიზმთან და სახელმწიფო სოციალიზმთან ბრძოლაში და პოლემიკაში. თუ კი პირველნი ხაზს უსვამდნენ მოქალაქის პოლიტიკურ თავისუფლებას (აღიარებდნენ მინიმალური სახელმწიფოს არსებობის იდეას), მეორენი ხაზს უსვამდნენ სოციალურ თანასწორობას, ხოლო მის განხორციელების ინსტრუმენტად კი ტოტალურ სახელმწიფო რეგულირებებს მიიჩნევდნენ. ანარქიზმის დევიზი, კი ეწინააღმდეგებოდა ორივე მათგანს, შეგვიძლია გავიხსენოთ მიხეილ ბაკუნინის ცნობილი სიტყვა: „თავისუფლება სოციალიზმის გარეშე არის პრივილეგია და არასამართლიანობა, სოციალიზმი თავისუფლების გარეშე არის მონობა“. Continue reading ანარქიზმის ისტორია