Category Archives: კრიტიკა

ერიკო მალატესტა – არც დიქტატორები, არც დემოკრატები

errico-malatesta

თეორიულად დემოკრატია ნიშნავს სახალხო მმართველობას, მმართველობის ისეთ ფორმას, რომელიც თითოეული ინდივიდის ძალისხმევაზეა დაფუძნებული. დემოკრატია ადამიანს აძლევს სიტყვისა და არჩევნის თავისუფლებას, ამ არჩევნისა და უფლებების აღმასრულებელი ორგანოს მონიტორინგისა და საჭიროების შემთხვევაში  მექანიზმის დესტრუქციის უფლებას.

ამ თეორიულ ვარაუდს მივყავართ დასკვნამდე, რომ ინდივიდებს, რომლებიც ამავდროულად საზოგადოების შემადგენელი ელემენტებია, აქვთ თავისუფალი შესაძლებლობა, თავად ჩამოაყალიბონ საკუთარი აზრი და გამოხატონ ის ნებისმიერი საკითხის შესახებ. ეს გულისხმობს ინდივიდის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ დამოუკიდებლობას, მაშასადამე ყველა იძულებულია საკუთარი ნება და არჩევანი საზოგადოებრივ გადაწყვეტილებად აქციოს. Continue reading ერიკო მალატესტა – არც დიქტატორები, არც დემოკრატები

სოციალიზმი თუ სოციალ-დემოკრატია?

10689720_1461537667468044_3864179024236645426_n
ბევრი ფიქრობს, რომ სოციალ-დემოკრატია ყოველთვის რეფორმისტული იდეოლოგია იყო, რომელიც მიზნად კაპიტალიზმის ნელ-ნელა გარდაქმნას ისახავდა, რაც დიდი შეცდომაა. როდესაც სოციალ-დემოკრატიული იდეების შედეგად, ინტერნაციონალური რევოლუციური სოციალისტური პარტია გაჩნდა,  მიზანი კაპიტალიზმის სრულიად განადგურება იყო, ყველა შესაძლო გზის გამოყენებით.

ანარქისტების მხრიდან არაერთი წინააღმდეგობის მიუხედავად, სოციალ-დემოკრატიული პარტიები ჯიუტად ამტკიცებდნენ, რომ არჩევნებში გამარჯვება იყო იდეალური საშუალება სოციალიზმის გასავრცელებლად და ხალხის კაპიტალიზმის წინააღმდეგ ასამხედრებლად. მათი სიჯიუტე კი მათივე იდეის დასასრულის დასაწყისად იქცა – დროთა განმავლობაში მათ იდეოლოგიას მოაკლდა რადიკალიზმი, დაიწყეს ლაპარაკი რეფორმიზმზე და უღალატეს თავდაპირველ პრინციპებს. ანარქისტები მართლები აღმოჩნდნენ – სოციალისტურმა რიტორიკამ იდეალურად შენიღბა პარტიების ნამდვილი მიზანი – ძალაუფლების ხელში ჩაგდება.

წინააღმდეგობა, რომელიც პარტიის სოციალისტურ რიტორიკასა და ამავე პარტიის ოპორტუნისტულ პრაგმატიზმს შორის ჩნდებოდა, შეუმჩნეველი არ დარჩენილა. ამან გამოიწვია ინტენსიური თეორეტიკული დებატები, რომლებიც ყველაზე მეტად 1898-1904 წლებში მიმდინარეობდა. მიუხედავად ამისა, სოციალ-დემოკრატიამ ერთხელ არჩეულ გზას არ უღალატა და ნაცვლად ისეთ იდეოლოგიად ჩამოყალიბებისა, რომელიც არსებულ რეალობას შეცვლიდა, თვითონ მოერგო არსებულ რეალობას. Continue reading სოციალიზმი თუ სოციალ-დემოკრატია?

დემოკრატია – თავისუფლების ილუზია


კაპიტალისტური დემოკრატიის მხარდაჭერები ხშირად აცხადებენ, რომ მათი „რჩეული“ წყობა თავისუფალი საზოგადოების შექმნის ერთადერთი თუ არა,  საუკეთესო გზაა. მათი მტკიცებით, კაპიტალისტური დემოკრატია გვთავაზობს ისეთ პირობებს, რომ ყოველ ადამიანს რჩება არჩევანის თავისუფლება –  განსაზღვროს თავისი ცხოვრების გზა და ამავე დროს, მოახდინოს სრული თვითრეალიზება.

კაპიტალისტური დემოკრატიის მხარდამჭერთა აზრით, თავისუფლება ისაა, როდესაც ადამიანს შეუძლია აირჩიოს მთავრობის ისეთი წარმომადგენელი, რომლის აზრებიც ყველაზე ახლოს დგას მის შეხედულებებთან. ასევე, ისინი აცხადებენ, რომ ხალხის არჩეული წარმომადგენლები ქმნიან ისეთ კანონებს,  რომელთა წინაშეც ყველა თანასწორია.

ჩვენ ვამბობთ, რომ მათი ეს მტკიცებები, სხვა არაფერია , თუ არა – უბრალო მითები. ხოლო ის ფაქტი, რომ ამ მითებს ბევრი იჯერებს, სულაც არ ცვლის იმას, რომ კაპიტალისტური დემოკრატია დიდი ტყუილია, რადგან იდეის სისწორე მისი მხარდამჭერების რიცხვით არ განისაზღვრება.

კაპიტალისტური დემოკრატია ჩვენ ვითომ გვთავაზობს არჩევნის თავისუფლებას, მაგრამ სინამდვილეში, გვთავაზობს ისეთი არჩევანის გაკეთებას, რომელსაც არსებითი შედეგები არ მოაქვს. ხოლო ის, რომ კაპიტალისტური დემოკრატია გვთავაზობს არაარსებითი არჩევანის გაკეთებას, ქმნის არჩევანის თავისუფლების , და საერთოდ, თავისუფლების ილუზიას. Continue reading დემოკრატია – თავისუფლების ილუზია

ემა გოლდმანი – ათეიზმის ფილოსოფია

Emma_Goldman_2

ათეიზმის ფილოსოფიის ადეკვატური აღწერისათვის აუცილებლად დამჭირდება დავუბრუნდე წარსულს და შევეხო იმ ისტორიულ ცვლილებებსა და ტრანსფორმაციებს,რაც რწმენამ განიცადა უძველესი დროიდან დღემდე.მართალია, ამ თემას მთლიანად ვერ მოვწყდებით, – რადგან ღმერთის,ზებუნებრივი ძალისა და სულის კონცეპტები დროისა და პროგრესის პარალელურად უფრო და უფრო ბუნდოვანი და მისტიკური გახდა – მაგრამ შევეცადოთ, ისტორიული პერიპეტიები და რწმენის ევოლუცია ამჯერად  გვერდზე გადავდოთ.

ღმერთის იდეამ, უზენაესი ძალის ფეტიშმა მეტწილად ტრანსფორმაცია გაურკვეველი უკუპროპორციით განიცადა, მაშინ, როცა ადამიანური საზრისის ევოლუციის ვექტორი მეცნიერული პროგრესის – სოციალური და მეტაფიზიკური ფენომენების რაციონალური ანალიზისაკენაა მიმართული,ამრიგად მეცნიერებას თანდათან თანაფარდობაში მოჰყავს ადამიანი და სოციალური მოვლენა,როგორც ურთიერთქმედი ძალები. Continue reading ემა გოლდმანი – ათეიზმის ფილოსოფია

ალან კირბი – პოსტმოდერნიზმის სიკვდილი და შემდეგ

C_006

ახლა წინ მიდევს განმარტებების მოდული, რომელიც ერთ-ერთი ბრიტანული უნივერსიტეტის ინგილისური დეპარტამენტის ვებსაიტიდან გადმოვწერე. იგი აგრეთვე მოიცავს ყოველკვირეულ სტატისტიკას, სტუდენტთა სიას, რომელთა გარკვეული რაოდენობა ნებაყოფლობით გაეცნო „პოსტმოდერნული მწერლობის“ საგანს. და ის ფაქტი, რომ უნივერსიტეტების სახელები მითითებული არ არის, მიანიშნებს არა იმაზე, რომ ესა თუ ის მოდული სამარცხვინო სტატისტიკას გვამცნობს, არამედ იმაზე, რომ იგი მარჯვედ ასახავს სასწავლო საგნების შედარებით ანალიზს, რომელი საგნებიც ვირტუალურად უნდა ასწავლონ ყველა ინგლისურ დეპარტამენტში მომდევნო აკადემიური წლიდან. მოდული გვამცნობს, რომ : – „ეს საგანი გაგვაცნობს პოსტმოდერნიზმისა და პოსტმოდერნულობის გენერალურ თემებს, განიხილავს მათ ურთიერთობას თანამედროვე მწერლობასთან“ – რომ პოსტმოდერნიზმი თანამედროვე კულტურული კონტექსტია, რომელშიც ვცხოვრობთ და რომლის პროდუქტიც თავად ვართ, თუმცა შედარებითი ანალიზი ფაქტობრივად ცხადყოფს, რომ იგი მკვდარია და დაკრძალულია. Continue reading ალან კირბი – პოსტმოდერნიზმის სიკვდილი და შემდეგ

თორნიკე ჩივაძე – ნეო-ფაშიზმი

ორიგინალი ფოტო, რომლისგანაც შექმნილია ცნობილი ანტიფაშისტური ლოგო Good Night White Pride (იხ. ისტორია ქართულად)

30 იანვარს (2012 წელი) თბილისში მოეწყო  ნეო-ნაცისტების მცირე აქცია. აქციას მსვლელობის სახე ჰქონდა , ისინი ქალაქის ცენტრში თავხედურად აფრიალებდნენ ნაცისტური სიმბოლიკის მქონე დროშებს. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ ისინი ზრდასრული პიროვნებები იყვნენ და არა პატარა ცხვირმოუხოცავი ბავშვები! მოხდა საკმაოდ დაძაბული შელაპარაკება ბონჰედებსა (არ აგვერიოს ანარქო-პანკ სკინჰედებში) და ერთ-ერთ სტუდენტ გოგონას შორის, რომელმაც რეპლიკა ესროლა “მედროშეებს”. სამწუხაროდ ჩემთვის მეტი არაფერია ცნობილი ამ კონკრეტული აქციის შესახებ. ახლა კი ორიოდე სიტყვა ნეო-ფაშიზმზე.

პირველ რიგში, უნდა ითქვას რომ ფაშიზმი (გავაერთიანოთ ნაციზმთან) არ შეიძლება ჩაითვალოს კონსტრუქციულ სწავლებად , ფაშიზმის ყველა ძირითადი იდეა რომლებიცაა, ანტი-იმიგრაცია, რასობრივი სიწმინდე, ნაციონალური პოლიტიკური უფლებები და შესაძლებლობები და სოციალური დარვინიზმი, რეალობასაა მოწყვეტილი და არანაირი მეცნიერული საფუძველი არ გააჩნია (ამ თემის გაშლას აქ საჭიროდ არ მივიჩნევ, კითხვების შემთხვევაში ვეცდები დავამტკიცო ჩემი მოსაზრებები ცალ-ცალკე.) და მთლიანად ირაციონალურ რომანტიზმს ეფუძვნება. ფაშიზმი არის სოციალური და პოლიტიკური უსამართლობის შედეგი,რომელიც წარმოიშობა უთანასწორობის დროს საზოგადოების სხვადასხვა კლასებში. ფაშიზმი აჯანყების ინსტიქტის „სუბლიმაციაა“ ნაციონაიზმის ნიადაგზე. იყო ფაშისტი ნიშნავს ურტყა მეზობელს,როცა შენი ოჯახის წევრი გქურდავს. ფაშიზმი, პირველ რიგში, საზრდოობს პატრიოტიზმის და ნაციონალიზმის იდეალებით, ინტერნაციონალიზმის და კლასობრივი სოლიდარობის საპირისპიროდ. ფაშიზმის მიერ ნაციის განდიდება, იერარქიების თაყვანისცემაა, რომელიც „არსებობს“ ნაციებს შორის…
Continue reading თორნიკე ჩივაძე – ნეო-ფაშიზმი

სოციალ-დემოკრატია – კაპიტალიზმის უკანასკნელი იმედი

social_democracyჯერ კიდევ 1911 წელს ჩერჩილი ამტკიცებდა, რომ მინიმალური კეთილდღეობის უზრუნველყოფა მუშებს ჩამოაცილებდა “რევოლუციურ სოციალიზმს”. 1930-იანი წლების დასაწყისში მისი ვარაუდები დადასტურდა, მეტიც, მისი სიტყვები დღესაც ეხმაურება თანამედროვეობას. სოციალ-დემოკრატია ერთდროულად საფლავიც და მესაფლავეცაა ყველა სოციალური მოძრაობისა. “პროგრესივიზმის” ნიღაბს ამოფარებული, იგი ართმევს მასებს ყოველ შანსს, მისწრაფებას, მოიპოვონ თავისუფლება. სოციალური და ეკონომიკური განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე სოციალ-დემოკრატები კომპრომისზე მიდიოდნენ, მაგრამ როცა მონაპოვარი თვალშისაცემი და ხელშესახები იყო, ისინი სწრაფადვე ცდილობდნენ მის მონოპოლიზაციას. ეს “მომგებიანი კომპრომისის” პოლიტიკა წამიერად ტრანსფორმირდებოდა თანამედროვე კაპიტალიზმის ქვაკუთხედად, ამდენად, სოციალ-დემოკრატია თვითონვე იქცა კაპიტალიზმის ბოლო ციხესიმაგრედ. ამავე ტრანსფორმაციის შედეგს შეგვიძლია ირონიულად ვუწოდოთ “კაპიტალიზმი ადამიანური სახით” – მეცხრამეტე საუკუნის მიწურულისა და მეოცე საუკუნის საწყის ორ დეკადაში გაბატონებულ კაპიტალიზმთან შედარებით – იმდენად, რამდენადაც ისინი ხასიათდებოდნენ, როგორც “ველური კაპიტალიზმი”. კაპიტალიზმის “ჰუმანიზაცია”, ან, უკეთ რომ ვთქვათ, გადარჩენის მცდელობა, ერთდროულად ტრაგედია და ბედის ირონიაა ძველი სოციალისტებისა, რომლებიც მონაწილეობას იღებდნენ პირველ ინტერნაციონალში.

ფაქტობრივად, ტრაგედიაა ისიც, როცა მარქსი, – მისი შეხედულებების გვიანდელი მხარდამჭერების თანახმად, – “აჭიანურებდა კაპიტალიზმის განადგურების გენერალურ იდეას, რომელსაც მისი მოწოდებები ქაღალდზე დაუყოვნებლივ მოითხოვდნენ.” სიტუაციის დრამატიზება მაშინ მოხდა, როცა, ამ სახის სოციალ-დემოკრატიისაგან ლენინიზმი წარმოიშვა. Continue reading სოციალ-დემოკრატია – კაპიტალიზმის უკანასკნელი იმედი