Tag Archives: ანარქია

ემა გოლდმანი – ანარქია

ხარ განკიცხული, დაწყევლილი,
შენ არვინ გისმენს,
ჩვენი ეპოქის საშინელი ტერორი შენ ხარ;
“კვდება წესრიგი”, ყოველ წუთას ეს ხმები ისმის,
სიკვდილის, ომის, მკვლელობების მოწმე შენა ხარ!
დაე იყვირონ, არ შესწევთ ძალა ჰპოვონ სიმართლე,
სიტყვების მიღმა სადღაც იქით გადამალული,
სიტყვის ნამდვილი მნიშვნელობა მათ არ იციან,
და აგრძელებენ ბრმები ბრმობას ამ სამყაროში.
სიტყვა ნათელი, სუფთა, ძლიერი, ყოვლისმომცველი,
უკვე ნათქვამი და სამიზნე ყველა სიკეთის,
სიტყვა მომავლის, სიმშვიდის სიტყვა, სიტყვა აისის,
იპოვის იგი დღის სინათლეს ქარიშხლის შიშით?
მე ეს არ ვიცი, მაგრამ ღმერთმა ეს კარგად უწყის,
ანარქისტი ვარ! მე არვის ვმართავ, და არც არვის დავემონები!

ჯონ ჰენრი მაქქეი

ადამიანის ზრდისა და განვითარების ისტორია, იმავდროულად, ყოველი ახალი და ნათელი იდეის წინააღმდეგ მიმართულ ბრძოლას წარმოადგენს. ტრადიციული ლოგიკიდან გამომდინარე, ძველი არასოდეს თაკილობს ახლის დასამორჩილებლად სასტიკი და ბინძური იარაღის გამოყენებას. თუმცა, საბოლოოდ, ახალი მაინც იმარჯვებს. პროგრესული იდეების რეალიზება ათას სირთულესთან, სიძნელესთან და მძაფრ განცდასთან არის დაკავშირებული. წამების იარაღები ჯერ კიდევ არსებობს. პატიმრის სამოსი და ხალხის რისხვა სულის
წინააღმდეგ შეთქმულან, ის კი დაუღალავად მიიწევს წინ.
ანარქიზმი სხვა ინოვაციური იდეების ბედს ვერ გაექცევა. იგი, რევოლუციური და უკომპრომისო, უმეცრებასა და ბოროტებას ებრძვის. მას მიზნად სამყაროს რეკონსტრუქცია დაუსახავს, მაგრამ ამავე დროს უწევს იგნორირებულ და წინააღმდეგობრივ მდგომარეობაში ყოფნა. Continue reading ემა გოლდმანი – ანარქია

ემა გოლდმანი – ქორწინება და სიყვარული

გავრცელებული წარმოდგენების თანახმად ქორწინება და სიყვარული სინონიმებად გვევლინებიან,  ერთი წყაროდან გამომდინარეობენ და ერთი და იგივე ადამიანურ მოთხოვნილებებს პასუხობენ. მაგრამ, როგორც  უმეტესობა  წარმოდგენებისა, ქორწინება არა რეალურ ფაქტებს, არამედ ცრუ შეხედულებებს ეფუძნება.

ქორწინებასა და სიყვარულს შორის არაფერია საერთო, ისინი პოლუსებივით ეწინააღმდეგებიან ერთმანეთს და სინამდვილეში ანტაგონისტურად არიან ერთმანეთისადმი განწყობილნი. ეჭვს გარეშეა, რომ ზოგიერთი ქორწინება სიყვარულისაგან არის წარმოშობილი.  მაგრამ ეს არა იმიტომ, რომ სიყვარულს შეუძლია  მხოლოდ ქორწინებით განმტკიცდეს.  პირიქით, ეს უფრო იმით იხსნება, რომ მხოლოდ ადამიანთა მცირე ნაწილმა შეძლო გასცდენოდა წესჩვეულებების საზღვრებს.  დღეისათვის უამრავი ქალი და მამაკაცი თვლის, რომ ქორწინება არის ფარსი,  თუმცა ისინი  ამ დადგენილებას მხოლოდ და მხოლოდ საზოგადოებრივი აზრის გავლენის გამო ემორჩილებიან. Continue reading ემა გოლდმანი – ქორწინება და სიყვარული

პეტრე კროპოტკინი – მართლმსაჯულება

წიგნის გამომცემლობა ”თანასწორობა”
____________________________

პეტრე კროპოტკინი

მართლმსაჯულება

თარგმანი ა.ფ-ვასი.

თფილისი

სტამბა ”იდეალი” (მ.დ. კიკნაძისა), ნიკოლოზის ქუჩა № 6

1906

 მართლმსაჯულება

კროპოტკინი

ადოლფ ბლანკიმ [1], სენ-სიმონის მიმდევარმა, თავის პოლიტიკური ეკონომიის ისტორიაში, რომელიც გამოსცა 1837 წელს, სრულის სისწორით აღნიშნა  ეკონომიკური ფაქტორის მნიშვნელობა კაცობრიობის ცხოვრებაში. მან აღნიშნა, რომ ეკონომიკური ფაქტორები განსაზღვრავენ საზოგადოების პოლიტიკურ ფორმებს და ძლიერი გავლენა აქვთ, როგორც უფლებისა და ზნეობის ცნებაზე, აგრეთვე ფილოსოფიაზედაც საერთოდ. იმ დროში საზოგადოებრივი ყურადღება მიპყრობილი იყო უმთავრესად ცხოვრების პოლიტიკურ ფორმებზე; სამეურნეო პირობებს კი ჯეროვან ყურადღებას არ აქცევდნენ; ამის გამო შესაფერის ანგარიშს არ უწევდნენ ბურჟუაზიული მეურნეობის შედეგებს, რომელიც საფრანგეთში დამყარდა პირველი რესპუბლიკის ნანგრევებზე.

სრულიად ბუნებრივია, რომ ბლანკიმ, წამოაყენა რა ცხოვრების ეკონომიკურ პირობათა მნიშვნელობა და სურდა რა მოაზრე ხალხის ყურადღება მიექცია ამ საკითხისათვის, რომელსაც მცირე მნიშვნელობას აძლევდნენ, და აგრეთვე სოციალისტური მოძრაობისთვის, რომელიც ის-ის იყო იბადებოდა ამ წლებში, – რამდენადმე გაადიდა ეკონომიკურ პირობათა მნიშვნელობა და ამტკიცებდა, რომ შეიძლება  მთელი ისტორია განხილულ იქნას, როგორც ეკონომიკურ ურთიერთობათა ზედნაშენიო. ეს საჭირო იყო, ყოველ შემთხვევაში კი – აუცილებელი. მეცნიერებათა ისტორიაში ეს მუდმივ გვხვდება. ხოლმე “დაე სხვებმა, ფიქრობდა იგი, წამოაყენონ საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვა ფაქტორები: მართველობის პოლიტიკური ფორმები, სამართლიანობისა და სასამართლოს ცნებანი, სარწმუნოებრივი და ზნეობრივი შეხედულებანი. ჩემთვის კი, აუცილებელია ჩემი მსოფლმხედველობის სიდიადე წამოვაყენო,  ცხოვრების სხვა ფაქტორებს უჩემოდაც უკვე დიდი მნიშვნელობა მისცესო”.

ცნობილია, თუ როგორ განადიდეს ბლანკისა და სენ-სიმონისტების საფუძვლები გერმანიის სოციალ-დემოკრატებმა [2]. ანარქისტები, თავის ყურადღებას აქცევენ, მეორე მძლავრ ფაქტორს საზოგადოების ცხოვრებაში – სახელმწიფოებრივი იდეის განვითარებას და მის ფუნქციათა გამრავლებას. Continue reading პეტრე კროპოტკინი – მართლმსაჯულება

ბურშე – საყოველთაო გაფიცვის მეორე დღეს

collective

ტექსტი წარმოადგენს 1906 წელს გამოცემული წიგნის ელექტრონულ ვერსიას

მომავალი საზოგადოება

( ა. ბურშესი, სპილენძის მუშათა ფედერაციის სეკრეტარისა მოხსენება, წარდგენილი სპილენძის მუშათა ფედერაციის სახელით, მონპელიეს კონგრესზედ.)

დიდი სოციალური დრამა აღსრულდა. შეერთებულმა მუშებმა, გაბედული უმცირესობის მეთაურობით, რომელმაც გაიყოლია თან მუშათა მთელი მასსა, ძალით გაანთავისუფლა შრომა.

გაქცეულმა ან შერიგებულმა ექსპლოატატორებმა დაინახეს, რომ კაპიტალისტური საზოგადოება დაიმსხვრა ხალხის საშინელი შეჯახების დროს, და ამ საზოგადოებას არც ჯარმა გაუწია არავითარი მფარველობა.

ახალი საზოგადოება დაიბადა და წარმოვიდგინოთ მისი საზოგადო სურათი. მაგრამ მსჯელობა ამ საგანზედ ძლიერ ძნელია, გამოსარკვეველი საგანი ძლიერ ამაღელვებელი, მშვენიერი და თანაც საშინელია და ამიტომ ცოტათი ფრთხილად უნდა მოვიქცეთ.

ჩვენ ძლიერ გვესიამოვნება ხოლმე ჩვენი იდეალის მოგონება და ეს გვინათებს ხოლმე აზრს, მაგრამ ისიც მართალია აგრეთვე, რომ ყველა ის ჰიპოტეზები, რომლებსაც ჩვენ აქედანვე ვადგენთ, უმჯობესდებიან და იცვლებიან. ისინი არ არიან ჩაბორკვილნი ერთ ვიწრო ფარგალში და ყოველდღე საჭიროა მათი უფრო ნათლად და მკაფიოდ გამოხატვა. ჩვენ კი ყოველთვის იმის მომხრე ვიქნებით რაც უმჯობესდება, და ამასთანავე წინააღმდეგობას გაუწევთ ყოველივე იმას, რაც უკან დახევა და დაძაბუნება იქმნება.

მაშ რა საჭიროა, იტყვიან, ეს წინდაწინ გათვალისწინება იმ ბუნდოვანი მომავლისა, რატომ არ უნდა მოვუცადოთ, რომ გაიწმინდოს ბარემ მომავლის ჰორიზონტი და დავინახოთ პირდაპირ საერთო სურათი სიმართლის, თავისუფლებისა და ბედნიერების საზოგადოებისა? Continue reading ბურშე – საყოველთაო გაფიცვის მეორე დღეს

ბობ ბლექი – ანარქია აბიტურიენტებისთვის

ინტერვიუ ბობ ბლექთან

1.    რა არის ანარქიზმი? რა არის ანარქია? ვინ არიან ანარქისტები?

ანარქიზმი – ეს არის პოლიტიკურ-ფილოსოფიური მიმდინარეობა, რომელიც გამოდის იდეით, რომ სახელმწიფო, ხელისუფლება, მთავრობა არ არის საჭირო. საზოგადოებას შეუძლია საკუთარი თავის მართვა თვითორგანიზებისა და ურთიერთთანამშრომლობის გზით. თვითმმართველობა ყველგან!

ანარქისტები – ხალხი, რომელთაც სწამთ თავისუფლების. საუბარია ჭეშმარიტ თავისუფლებაზე, და არა იმ ილუზიაზე, რომელსაც უწოდებს „თავისუფლებას“ სახელმწიფო და მას დაქვემდებარებული მედია. მოვიყვან ჟაკ ფრესკოს ციტატას: „როდესაც გესმის სიტყვა „თავისუფლება“ და „დემოკრატია“ , ფრთხილად! იმიტომ, რომ ჭეშმარიტად თავისუფალ საზოგადოებაში არავის სჭირდება შეგახსენოს, რომ თავისუფალი ხარ“. აქედან გამომდინარე, თავისუფლება არ არის სხვა სახელმწიფოზე დამოუკიდებლობა, როდესაც საკუთარი სახელმწიფოს ტყვეები ვართ. არ აქვს მნიშვნელობა მთავრობას, ხელისუფლება მუდამ იცვლება, მაგრამ რეალურად ყველაფერი ისევ უცვლელი რჩება, რადგან თვით სისტემაა უცვლელი!

შეიძლება მოგეჩველოთ, რომ ანარქიზმი მხოლოდ ნეგატიური იდეოლოგიაა, გამუდმებით ვიღაცის წინააღმდეგ მიმართული. სინამდვილეში, ანარქისტებს აქვთ ბევრი პოზიტიური იდეა უხელისუფლებო საზოგადოებასთან მიმართებაში. თუმცა ჩვენ თავს არ ვახვევთ რაღაც ერთ კონკრეტულ გეგმას, რადგან ზოგადად ადამიანის ბუნება იმდენად მრავალფეროვანია, რომ მისი ერთ გარკვეულ ჩარჩოში მოქცევა შეუძლებელია, ხოლო მცდელობა – დამღუპველი.

ლიბერალიზმი, მარქსიზმი, ფაშიზმი, კონსერვატიზმი, წარმომადგენლობითი დემოკრატია, და ყველა „სახელმწიფოებრივი“ და ავტორიტარული პოლიტიკური იდეოლოგიისგან განსხვავებით, ანარქიზმი არის ერთადერთი პოლიტიკური  იდეა, რომელიც არ იღწვის პიროვნებაზე ძალმომრეობითი კონტროლისთვის.  

2.    გასაგებია, მაგრამ ანარქისტები ყოველთვის ასოცირდებიან ძალადობასთან, მასობრივ არეულობასთან, მოლოტოვის კოქტეილთან და ბომბებთან. არ არის ასე? Continue reading ბობ ბლექი – ანარქია აბიტურიენტებისთვის

1 მაისის ისტორია

დღეს  ძალიან  ცოტა ადამიანმა  იცის,  თუ რატომ აღნიშნავენ ანარქისტები 1 მაისს. ისტორიული ექსკურსი საინტერესო იქნება,  არა  მარტო  როგორც მონაყოლი, არამედ  როგორც გაკვეთილიც, რომელსაც აუცილებლად გაიაზრებენ თავისუფლებისა და ღირსების მოყვარე ადამიანები.

სულ რაღაც 100 წლის წინ ამერიკა  სულაც არ წარმოადგენდა ე.წ. „ამერიკული ოცნების“ ქვეყანას.    1880  წელს საყოფაცხოვრებო  მინიმუმი შეადგენდა  დაახლოებით 750 დოლარს წელიწადში,  ინდუსტრიაში მომუშავე  ადამიანის წლიური ხელფასი კი 300 დოლარს.  ამასთან ერთად სამუშაო დღე გრძელდებოდა 11-12 საათს, ხშირ შემთხვევაში 15-საც კი. ყოველი მეექვსე  ბავშვი მუშაობდა ინდუსტრიაში  და  იღებდა უფროსის  ხელფასის ნახევარს იმავე საქმის გაკეთებითვის. მშრომელთა უფლებების დაცვაზე არავინ ფიქრობდა. ეს მონაცემები ამოღებულია აშშ-ს  კონგრესისთვის შრომის  სტატისტიკის ბიუროს მოხსენებიდან.  მოხსენების ბოლოს ნათქვამია: „ადამიანები უნდა კვდებოდნენ იმისთვის, რომ ყვაოდეს ინდუსტრია“ Continue reading 1 მაისის ისტორია

ემა გოლდმანი: პატრიოტიზმი – საფრთხე თავისუფლებისთვის


რა არის პატრიოტიზმი? იმ ადგილის სიყვარული, სადაც ადამიანი დაიბადა, გაიზარდა, რომელთანაც აკავშირებს ბავშვობის მოგონებები და ოცნებები, სადაც იწვა და უყურებდა ღრუბლებს, ითვლიდა ვარსკვლავებს, უსმენდა ჩიტების გალობას და ოცნებობდა თვითონაც ჰქონოდა ფრთები, იჯდა დედის მუხლებში და უსმენდა ლეგენდებსა და ზღაპრებს?

ეს რომ პატრიოტიზმი იყოს, დღესდღეობით ცოტა ამერიკელს თუ ექნებოდა იმის თქმის საშუალება, რომ პატრიოტია, რადგან ის ადგილი,სადაც დაიბადნენ და გაიზარდნენ, ქარხნებით, მაღაროებით და საპყრობილეებით გაივსო, ხოლო ჩიტების გალობის ხმა საწარმოების გუგუნმა შეცვალა. დღეს ვეღარც დიადი წარსულის ლეგენდებს ვუსმენთ,რადგან ჩვენი მშობლების ზღაპრები უკვე მწუხარებით, გლოვით და ცრემლებითაა სავსე. Continue reading ემა გოლდმანი: პატრიოტიზმი – საფრთხე თავისუფლებისთვის

ემილ პუჟე – რევოლუციური ლუკმა

Émile_Pouget
ანტიკური ხანის რომელიღაც ფილოსოფოსს  უთქვამს: „ბრძენი კანონს საკუთარ თავში ატარებს“. ეს ანარქიის მთელი კონცეფციაა ერთ სიტყვაში. მაგრამ იკითხავენ: „დიახ, მაგრამ არის კი ყველა ადამიანი ბრძენი?“

თავისთავად კითხვას კი არასწორად გაიგებენ, რადგან არ არსებობს სიბრძნის საზომი ერთეული. ნამდვილი სიბრძნე ყველასთვის იქნებოდა პრინციპი – „იყავი ნამდვილი, ის რაც ხარ“. ამ დონის ინდვიდუალიზმის განსაზოგადებლად უნდა ვაღიაროთ, რომ ადამიანებს ერთმანეთთან ფსიქიკური ურთიერთქმედების მარეგულირებელი ფამილარულობა ახასიათებთ და ეს უხმო შეთანხმება აყალიბებს სოციალურ გარემოს.

რაც ყველა ადამიანს აერთიანებს, ეს საკვების მოთხოვნილებაა. იმისათვის, რომ იფილოსოფოსო, ჯერ უნდა იარსებო – საარსებოდ კი საკვები აუცილებლად დაგჭირდება. როგორი რევოლუციური იდეებიც არ უნდა გქონდეს, ძნელია შეეწინააღდეგო ამ მოთხოვნილებას : ყველაზე ველური იდეალისტებიც მიირთმევენ დღიურ ულუფას. Continue reading ემილ პუჟე – რევოლუციური ლუკმა

ჯონ მური – მაქსიმალისტური ანარქიზმი და ანარქისტული მაქსიმალიზმი

IAmNotAManDynamite

პრერევოლუციურ რუსეთში სოციალისტი რევოლუციონერები დაიყვნენ ორ ბანაკად – რადიკალებად და მემარჯვენეებად. პირველები ცნობილი იყვნენ, როგორც მაქსიმალისტები, ხოლო მეორეები, – როგორც მინიმალისტები. მე მინდა შევინარჩუნო ეს ტერმინოლოგია, რათა პარალელი გავავლო თანამედროვე ანარქიზმის ორ ზოგად ტენდენციასთან. ჩემი განზრახვა არ არის, რომ დეტალებში მიმოვიხილო ანარქიზმის ათეულობით ვარიაცია და სახესხვაობა. ის უკვე მოიცავს პოზიციათა ფართო სპექტრს – ინდივიდუალიზმს, კომუნიზმს, მუტუალიზმს, კოლექტივიზმს, პრიმიტივიზმს და ა.შ. მაშასადამე, ამ ესსეში ფოკუსირებას მოვახდენ არა ვარიაციებსა და ინტერპრეტაციებზე, რომ საბოლოოდ დავადგინო ერთი ან რამდენიმე პოზიციის ჭეშმარიტება ან მცდარობა, არამედ მკაფიოდ ვკონცენტრირდები ერთ კონკრეტულ ინტერპრეტაციაზე, მოვსახავ კონტურებს, რომელიც საშუალებას მისცემს ცალკეულ დაინტერესებულ ადამიანებს, საკუთარი ადგილი მოძებნონ ანარქიზმის რუკაზე.

მაქსიმალისტური ანარქიზმი მოიცავს ანარქიზმის ისეთ ფორმებს, რომლებიც მიზნად ისახავენ ძალადობისა და ძალაუფლების წინააღმდეგ ბრძოლას. ასეთი „პროექტი“ ბადებს ძალაუფლების ტოტალურობის კითხვას – ძალაუფლება, როგორც ძალაუფლებრივი ურთიერთობა და კონტროლის სტრუქტურების ერთიანობა, რომელიც წარმოშობს ამგვარ ურთიერთობებს თუ იმას, რასაც მე ვარქმევ „კონტროლის კომპლექსურობას“. Continue reading ჯონ მური – მაქსიმალისტური ანარქიზმი და ანარქისტული მაქსიმალიზმი

ანარქია და დანაშაული

რუსი ანარქისტი, კროპოტკინი გამოყოფს სამი სახის დანაშაულს : კერძო საკუთრებასთან დაკავშირებული დანაშაული, სახელმწიფო საკუთრებასთან დაკავშირებული დანაშაული და კრიმინალი ინდივიდებს შორის. დადგინდა, რომ, მაგალითად ბრიტანეთში დანაშაულის 94% საკუთრებასთან დაკავშირებულ კრიმინალზე მოდის (რა თქმა უნდა, მის მნიშვნელოვან ნაწილს კერძო საკუთრება შეადგენს). ხოლო ის, რაც არ აღრიცხულა, წარმოადგენენ დანაშაულს საკუთრებისთვის.

ეს არაა მხოლოდ სიტყვების თამაში. ჩვენ კაპიტალისტურ სისტემაში ვცხოვრობთ. მაგრამ საიდან გადმოინაცვლა კაპიტალმა პირველ ადგილზე? მივყვეთ ისტორიას: 18-19 საუკუნის კაპიტალიზმი დაშენდა 16-17 საუკუნისთვის დამახასიათებელ მეკობრეობასა და მონობაზე. “ახალი მსოფლიოს” ძარცვით მოპოვებული მილიონობით გირვანქა ოქრო, ვერცხლი და სანალებლები აფინანსებდა საბანკო და სავაჭრო სისტემას. ერთ-ერთი სავაჭრო საქონელი კი ადამიანი გახლდათ. ასე რომ, კაპიტალიზმის საწყის ეტაპზე მონობა სავსებით ჩვეულებრივი რამ იყო. უამრავმა ევროპულმა ოჯახმა ჰერცოგისა და რაინდის ტიტულები სწორედ ამ სახის სავაჭრო საქმიანობით მოიპოვა.
Continue reading ანარქია და დანაშაული