Tag Archives: ანარქიზმი

კარლო კაფიერო – 1846-1892

მოკლე ბიოგრაფია მომზადებულია რიჩარდ დრეიკის ნაშრომის: აპოსტოლები და აგიტატორები (2003) მიხედვით. თავი 2 – კარლო კაფიერო: ანარქო-კომუნიზმის წინასწარმეტყველი.

იტალიაში, მდიდარი მიწათმფლობელის ოჯახში გაზრდილი, ლამაზი გარეგნობის 25 წლის კარლო კაფიერო, რომელმაც უარი თქვა დიპლომატის წარმატებულ კარიერაზე და ჩაერთო მუშათა მოძრაობაში, 1870 წელს მიაშურა ინგლისს, სადაც შეხვდა კარლ მარქსა და ფრიდრიხ ენგელსს, რომლებიც აღფრთოვანებას არ მალავდნენ მისი ინტელექტის მიმართ და მალევე აირჩიეს ინტერნაციონალის წევრად. ვინაიდან იტალიაში მშრომელები ძირითადად იყვნენ რესპუბლიკელებისა და ანარქისტების გავლენის ქვეშ, მარქსმა და ენგელსმა შესთავაზეს მას იტალიაში დაბრუნება, რათა გაევრცელებინა მარქსიზმი ჯუზეპე მაძინისა და მიხეილ ბაკუნინის საპირწონედ. კაფიერო დათანხმდა, დიდი ენთუზიით გამსჭვალულმა დატოვა ლონდონი 12 მაისს და ჩავიდა ფლორენციაში იმ დროს, როცა პარიზის კომუნა დამარცხდა. შემდგომ გადავიდა ნეაპოლში და დაიწყო თავის საქმიანობასა და მიმდინარე მოვლენებზე ანგარიშების გაგზავნა უკან ლონდონში. Continue reading კარლო კაფიერო – 1846-1892

გიორგი კოტრიკაძე – ანარქისტული ტერორისტული ტალღა: მსგავსებები და განსხვავება თანამედროვე საერთაშორისო ტერორიზმთან

ანარქისტი. ვლადიმირ ტაბურინი, 1917

მე მიყვარს ყველა ადამიანი, როგორც კაცობრიობა იმისათვის თუ რანი უნდა იყვნენ და მძულს ისინი იმისთვის თუ რანი არიან“

ემილი ჰენრი

შესავალი

წარმოუდგენელია XXI საუკუნე სმარტფონების და ინტერნეტის გარეშე, თუმცა ასევე წარმოუდგენელია თანამედროვე სამყარო საერთაშორისო ტერორიზმის გარეშე. არ არსებობს სახელმწიფო, რომელსაც ტერორიზმის საფრთხე არ აწუხებს. 1980-იანი წლებიდან მსოფლიოში ტერაქტების რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა. ამ სტატისტიკას ორგანიზაცია “მსოფლიო ტერორიზმის მონაცემთა ბაზა” 1970 წლიდან აწარმოებს. მონაცემები შემაძრწუნებელია, ამას ემატება ახლი ტექნოლოგიების და ინფორმაციის გავრცელების სიჩქარის განვითარება, რაც საზოგადოებაში გლობალური მაშტაბით პანიკას იწვევს. დასავლური სახელმწიფოები იძულებულნი არიან მიიღონ, როგორც კონტრ-ტერორისტული ზომები, ასევე გასწიონ ექსტრემიზმის მასაზრდოებელი პოლიტიკური და ეკონომიკური პრობლემების აღმომფხვრელი სამუშაოები. ექსპერტების აზრით, „გლობალიზაცია ახალ შესაძლებლობებს სთავაზობს სახელმწიფოებს იმისათვის, რომ იმოქმედონ კოლექტიურად ტერორისტული და ექსტრემისტული ჯგუფების წინააღმდეგ, თუმცა ძალიან რთული გახდა ამ ჯგუფების სიმძიმის ცენტრის აღმოჩენა“. ტერორისტული აქტები ხშირ შემთხვევაში ხორციელდება ინდივიდების მიერ, რომლებიც უთანაგრძნობენ და/ან თავს მიაკუთვნებენ ამა თუ იმ ტერორისტულ ან ექსტრემისტულ დაჯგუფებებს. თანამედროვე მსოფლიოში „საერთაშორისო ტერორიზმის“ ყველაზე გავრცელებული ფორმა რადიკალური ისლამისტური ტერორიზმია. რიგითი მოქალაქისთვის საერთაშორისო ტერორიზმი 2001 წლის 11 სექტემბერს იწყება, მაგრამ როგორც მარკ ტვენმა თქვა „ისტორია არ მეორდება, მაგრამ ხშირად ირითმება“

მოცემული ნაშრომის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ თანამედროვე „საერთაშორისო ტერორიზმსა“ და ანარქისტულ ტერორისტულ ტალღას შორის მსგავსებების და განსხვავებების დადგენაა. ყველაფერი XIX საუკუნის ბოლოს დაიწყო და უკვე XX საუკუნის პირველ ათწლეულში ანარქიზმი და ტერორიზმი სინონიმებად იქცა. Continue reading გიორგი კოტრიკაძე – ანარქისტული ტერორისტული ტალღა: მსგავსებები და განსხვავება თანამედროვე საერთაშორისო ტერორიზმთან

კოლინ ვარდი – ანარქიზმი: ძალიან მოკლე შესავალი (PDF)

კოლინ ვარდი (1924 – 2010) – ბრიტანელი მწერალი, არქიტექტორი და თანამედროვეობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ანარქისტი მოაზროვნეა. კ. ვარდი, მეორე მსოფლიო ომის დროს გახდა ანარქისტი. გამოწერილი ჰქონდა ანარქისტული პერიოდული გამოცემა War Commentary. ომის შემდეგ, ბრიტანული ანარქისტული გაზეთის Freedom-ის რედაქტორი იყო. ხოლო, 1961 წლიდან დააარსა ჟურნალი – Anarchy. საყოველთაო აღიარება დაიმსახურეს მისმა ნაშრომებმა განათლების, არქიტექტურის, ქალაქ დაგეგმარების დარგში. აღსანიშნავია, კოლინ ვარდის წიგნი- The Child in The City, ბავშვების და ურბანული გარემოს ურთიერთობის შესახებ. 1995-96 წლებში, კოლინ ვარდი, ლონდონის ეკონომიკის და პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლის სოციალური პოლიტიკის პროფესორი იყო.

‘’ანარქიზმი – ძალიან მოკლე შესავალი’’, ერთგვარი, ინფორმაციული გზამკვლევია ანარქისტი ავტორების შესახებ. იგი ანარქისტული მიმდინარეობების და ისტორიის უმოკლესი მიმოხილვაა.

Colin-Ward-anarchism (PDF ვერსია, 120 გვერდი A5 ფორმატი)

ბეჭდური ვერსიის შეძენა

სარჩევი Continue reading კოლინ ვარდი – ანარქიზმი: ძალიან მოკლე შესავალი (PDF)

პეტრე კროპოტკინი – ორგანიზებული შურისძიება სახელად ‘მართლმსაჯულება’

kropotkini-organizebuli-shuriszieba.pdf  (10 გვერდი, 12 MB)

წინასიტყვაობა მეორე ქართული გამოცემისათვის


შეიძლება ითქვას რომ პეტრე კროპოტკინი მოდერნული დასავლეთის ერთ-ერთი პირველი ინტერნაციონალური სელებრითი იყო [1]. ინგლისში ის ცნობილი იყო როგორც ბრწყინვალე მეცნიერი, განთქმული თავისი ნაშრომით ცხოველებისა და ადამიანების კოოპერაციაზე, კონტინენტალური ევროპა უფრო ფოკუსირებული იყო მის როლზე ანარქიზმში. ამერიკის შეერთებულ შტატებში კი ორივე მიმართულებით აფასებდნენ. მისი გზა ამ სახელისაკენ ლაბირინთულია, რომელიც მან დაიწყო სულიად ახალგაზრდამ, რუსეთის მეფის, ალექსანდრე II ელიტურ გვარდიაში მსახურებიდან, გააგრძელა 50 000 კილომეტრი ციმბირში მეცნიერულ ექსპედიციაში, ამბოხებისთვის 1872 წელს გამოკეტეს პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში, სადაც დაასრულა თავისი მეცნიერული ანგარიში გამყინვარების თეორიაზე, 4 წლის მერე კი მეგობრების დახმარებით მოახერხა ციხიდან გაქცევა, მიაშურა შვეიცარიას და განაგრძო მეცნიერული და რევოლუციური საქმიანობა, მაგრამ ამ უკანასკნელის გამო 1882 წელს კვლავ ციხეში აღმოჩნდა, ამჯერად საფრანგეთში და იქ ასევე 4 წელი გაატარა. ამ გამოცდილებამ კროპოტკინს დამატებითი საშუალება და სტიმული მისცა, გამოეკვლია და კონტრიბუცია შეეტანა სამართლის დარგშიც, სხვა მრავალ სფეროსთან ერთად, როგორიც იყო ეთიკა, ევოლუციის თეორია, გეოლოგია, ეკონომიკა და ა.შ.

სწორედ კროპოტკინის ესედან, “ციხე და მორალური გავლენა პატიმრებზე” (1886) იღებს სათავეს ცნობილი ანარქისტული პოზიცია ციხეზე, როგორც კრიმინალის სკოლაზე, რომელსაც უფრო მეტი ცუდი მოაქვს საზოგადოებისათვის ვიდრე კარგი. აღნიშნული ესე თარგმნილია ქართულად.

წინამდებარე პამფლეტი, პირველად 1906 წელს ითარგმნა ქართულად, სათაურით “მართლმსაჯულება”. ბროშურა ინახება თბილისის საჯარო ბიბლიოთეკაში, ხოლო ელექტრონული ვერსია ანარქისტული ბიბლიოთეკის ვებგვერდზე (www.a-library.org) ეხლა კი თქვენს წინაშეა განახლებული და შენიშვნებდართული თარგმანი.

ანარქისტული ბიბლიოთეკის კოლექტივი, 2019 Continue reading პეტრე კროპოტკინი – ორგანიზებული შურისძიება სახელად ‘მართლმსაჯულება’

მეცნიერული პროცესი

ანარქისტები მეცნიერებას ეყრდნობიან და იბრძვიან ცრურწმენების წინააღმდეგ. ავტორიტარიზმის მომხრეებს სურთ ცოდნა ხალხის სამართავად გამოიყენონ, ანარქისტები კი ცდილობენ, ცოდნა ხალხს მიაწოდონ და ამით საშუალება მისცენ გაერთიანდნენ და ერთად იბრძოლონ საერთო მიზნის მისაღწევად. ანარქისტების მიზანია ხალხის გათავისუფლება და არა მათი მართვის ბერკეტების ხელში ჩაგდება.”

მიხეილ ბაკუნინი

ანარქიზმი უფრო მეტია, ვიდრე იდეოლოგია, ის მსოფლმხედველობაა, კომპასი ჭეშმარიტების ძიებაში. ამას მოწმობს მეცნიერების ისტორია, რომელიც უფრო და უფრო ანგრევს იერარქიულ და დომინაციურ მსოფლმხედველობას, რომელიც იდგა ზებუნებრივი, უზენაესი, ყოვლისმცოდნე და ყოვლისშემძლე უცნაური ახირების მქონე არსებების დაშვებაზე.

ჩვენ არ გთავაზობთ სკანდალურ “მეცნიერულ ფაქტებს”, თითქოს მეცნიერებმა “ღორისა და ადამიანის ჰიბრიდი შექმნეს”, ან “ბრიტანელმა მეცნიერებმა დაამტკიცეს რომ”…, ან მარსზე სიცოცხლე აღმოაჩინეს, ან “კიბოს წამალი”, რათა თქვენი კლიკების ხარჯზე გაზრდილი რეიტინგით და რეკლამებით მეტი ფული ვიშოვოთ. ჩვენ უნივერსალურ მეთოდებს გიზიარებთ, აზროვნების წესს, რათა თანამედროვე, ჭარბი ინფორმაციის ეპოქაში შევძლოთ ჭეშმარიტების გარჩევა მცდარისაგან. Continue reading მეცნიერული პროცესი

პიტერ გელდერლოოსი – ვეგანიზმი: კრიტიკა ანარქისტული პერსპექტივიდან

თარგმანი: Dàrk

PDF ვერსია, სპეციალური დამატებით: Veganism-Peter-Gelderloos (36 გვერდი)

შესავალი

როგორც წესი, ვეგანური იდეოლოგიის დამცველები, ვერ ხედავენ განსხვავებას იმ ადამიანებს შორის, ვისთვისაც ჯერ ახალია ვეგანური იდეები და ვინც უკვე გაეცნო ამ იდეებს, მაგრამ არ შეიცვალა საკუთარი ცხოვრების წესი. ამ იდეოლოგიის მთავარი მახასიათებელი არის მკაცრი მოთხოვნა შეცვალო საკუთარი ცხოვრების წესი. თუმცა ყველა იდეოლოგია, საუკეთესო შემთხვევაში, წარმოადგენს ახალ ეტაპს ინდივიდის შემდგომი განვითარებისთვის.

ჩემი აზრით ანარქიზმი უფრო მეტად არის აზროვნების სტრუქტურა, მოქმედების და ამბოხების ტრადიცია, რომლის მიზანია ტოტალური თავისუფლება ყველა სახის ძალადობისა და ძალაუფლებისგან. მისი მრავალფეროვანი იდეოლოგიები – სინდიკალიზმი, პრიმიტივიზმი და ა.შ. მცირედი განსხვავდებების მიუხედავად, ინარჩუნებს საბაზისო პრინციპებს, რომლებიც არის მუდმივი და უცვლელი, თუმცა არავითარ შემთხვევაში აისტორიული. ანარქიზმისგან განსხვავებით, არასწორი იქნება გავაკრიტიკოთ ვეგანიზმი – როგორც იდეოლოგია, აზროვნების სტრუქტურა ან მოქმედების ტრადიცია, რადგანაც არ არსებობს თუნდაც რაიმე ბუნდოვანი მთავარი პრინციპები, რომელსაც ყველა ვეგანი ან ვეგანების უმეტესობა იზიარებს. მაგალითდ, ძალიან ბევრი ვეგანი არ თვლის რომ ყველა შემთხვევაში არასწორია ცხოველის მოკვლა საჭმლის გამო, ვეგანების მზარდ რაოდენობას კი საერთოდ არ სჯერა ცხოველთა გათავისუფლების, ამ ტერმინის რადიკალური გაგებით.

უფრო სამართლიანი იქნება თუ ვეგანიზმს გავაკრიტიკებთ, როგორც განსხვავებული აზროვნების და იდეოლოგიის მქონე ადამიანთა ერთმანეთთან დამაკავშირებელ საშუალებას და თავშეკავების მინიმალურ პრაქტიკას, რასაც სხვადასხვა მიზეზების გამო ერთმანეთისგან რადიკალურად განსხვავებული ადამიანები ირჩევენ, რომ შექმნან საერთო პრინციპები და გაერთიანდნენ ერთ სოციალურ ჯგუფად. ბევრი ადამიანისთვის მოტივი არის სოციალური, რომ მიაკუთვნონ თავი რომელიმე ჯგუფს ან მიყვნენ მოდას, ამას რა თქმა უნდა აქცევენ ჯანრთელობაზე ზრუნვის და ეთიკური მოტივების ჩარჩოში. ზოგისთვის, მოტივი არის რევოლუციური, რომ თავშეკავების მინიმალური პრაქტიკა განავრცონ მაქსიმალურ პრაქტიკაში, რომელიც შესაძლოა იპოვონ ცხოველების უფლებებისთვის და ცხოველების გათავისუფლებისთვის ბრძოლაში. შემდეგ კი ეს განავრცონ ყველა სახის დომინაციის და ექსპლუატაციის მოსპობაში.

ვეგანიზმის ეს კრიტიკა არ არის მიმართული კონკრეტული დიეტის ან ცხოვრების წესის მიმართ, რომელიც კლასიფიცირდება ვეგანურად. ეს კრიტიკა უფრო მეტად მიმართულია იმ საერთო პლატფორმის, დამაკავშირებელი საშუალების მიმართ, რასაც ადამიანები ირჩევენ გამაერთიანებელ იდეოლოგიად. კრიტიკა ეფუძნება არგუმენტებს, რომ ამ შემთხვევაში ფაქტობრივად არ არსებობს არანაირი საერთო პლატფორმა, და მიმართულია იმ მოტივების და რწმენის წინააღმდეგ, რომლებსაც ეყრდნობა ვეგანიზმი. Continue reading პიტერ გელდერლოოსი – ვეგანიზმი: კრიტიკა ანარქისტული პერსპექტივიდან

მარკ როთკო – 1903-1970

რაც უფრო საშინელი ხდება რეალობა, მით უფრო აბსტრაქტული ხდება ჩვენი ხელოვნება” – პოლ კლეე, ფრაგმენტი მისი დღიურიდან, რომელიც მან I მსოფლიო ომის დროს ჯარში მსახურებისას ჩაწერა.

1958 წელს, ცივი ომის პერიოდში, მანამადე არც ისე ცნობილი მხატვარი მარკ როთკო, დაჯილდოებული იქნა 35 000 დოლარით, რათა შეექმნა ნამუშევრები იმ დროის ნიუ იორკის ელიტის სიმბოლოს, მანჰეტენზე ახალაშენებულ ცათაბჯენში განთავსებული რესტორანისათვის.

ეს ძალიან დიდ წარმატებას და აღიარებას ნიშნავდა, მაგრამ მოულოდნელად მარკ როთკომ დააბრუნა ავანსი და უარი თქვა თავისი ტილოები გადაეცა რესტორნისათვის.

როგორც Harper’s Magazine ჟურნალისტი ჯონ ფიშერი ციტირებს, როთქომ ძალიან ძვირადღირებული რესტორანი აღწერა როგორც ადგილი, “სადაც ნიუ იორკის ყველაზე მდიდარი ნაბიჭვრები ივლიან ძალაუფლების დემონსტრაციისათვის”… “მე ვიმედოვნებ რომ გავუქრობ მადას ყველას, ვინც კი შეჭამს ამ სივრცეში… ჩემი ნახატები შეუქმნიან ისეთ განწყობას, თითქოს ხაფანგში არიან და რომ ყველა ფანჯარა და კედელი აგურებითაა ამოვსებული”. Continue reading მარკ როთკო – 1903-1970

ილია ჭავჭავაძის დემისტიფიკაცია

 

ძნელად თუ მოიძებნება საქართველოში ისეთი ადამიანი, რომლის ხელშეუხებელი ავტორიტეტის ირგვლივ ერთიანდებიან: გულანთებული პატრიოტები, რელიგიური ფანატიკოსები, ლიბერალები, კონსერვატორები, ნაციონალისტები, სხვადასხვა მასშტაბის მედროვეები და ბანალური ნაძირლები. და ყველა, ერთხმად მისტირიან „ილიას საქართველოს“.

თავს უფლებას მივსცემთ დავსვათ სრულიად სამართლიანი კითხვა – როგორ ხედავენ ასეთი ურთიერთსაწინააღმდეგო იდეებითა და მიზნებით შეპყრობილი ადამიანები ილიაში თავის მოძღვარს, ხოლო „ილიასეულ საქართველოში“ კონკრეტულად მისთვის დატოვებულ მემკვიდრეობას?

ვინაიდან ჩვენს მიერ დასახულ მიზანთა მწირე ჩამონათვალში არ შედის, წმინდა სინოდის მოვალეობების გადაბარება და იმის გამორკვევა თუ რამდენად შეესაბამება ილიას პიროვნებას ისეთი ეპითეტები, როგორებიცაა “წმინდა” და “მართალი”. ამიტომ არ შევეხებით ილიას საბანკო საქმიანობასა და მის დამოკიდებულებას ყმებისადმი, რაც უფრო მორალური საკითხებია და ნებისმიერ შემთხვევაში გაკიცხვით ან შექებით უნდა დასრულდეს, ხოლო ილიას პიროვნების სიკარგის ან სიცუდის გამორკვევა ერთი ნაბიჯითაც არ მიგვაახლოვებს ჩვენს მიერ დასახულ მიზანს, გამოვარკვიოთ რაში მდგომარეობს საქართველოს მოწყობის ილიასეული ხედვა, რომლის ხორცშესხმის იდეა ორი საუკუნის განმავლობაში არ ტოვებს ქართველი ადამიანის გონებას. Continue reading ილია ჭავჭავაძის დემისტიფიკაცია

ეროვნულ განმათავისუფლებელი მოძრაობა და ანარქიზმი

კორეის ანარქისტული ფედერაცია, 1928

როდესაც საუბარი ეხება ეროვნულ გათავისუფლებას, ანარქისტებისთვის მნიშვნელოვანი ხდება ორი სიტუაციის გარჩევა, 1- კულტურული შეზღუდვების მოხსნა აჯანყებულთა მიერ აღიქმება, როგორც სოციალური გათავისუფლების პროგრამის ნაწილი. 2- სოციალური გათავისუფლების წინაპირობად აჯანყებულები მიიჩნევენ ნაციონალურ ავტონომიას / ფედერაციას / სახელმწიფოს. ე.ი. ტერიტორიულ გაერთიანებას, რომელსაც საფუძვლად უდევს ერის კონცეფცია. ერის კონცეფცია მოისაზრებს, რომ არსებობს გარკვეული ეთნოსი, რომლის განსაზღვრა ობიექტურად შესაძლებელია, და მას უნდა ჰქონდეს გარკვეულ რეგიონში კულტურული პოლიტიკის ჩატარების უზენაესი უფლება.

პირველ შემთხვევაში ჩვენ ვაწყდებით ტერმინოლოგიურ შეცდომას. აჯანყებულები, რომლებსაც სურთ, ყველაფერთან ერთად, ჩაგვრის დაძლევა კულტურისა და ენის სფეროებში, ამას შეცდომით უწოდებენ ეროვნულ გათავისუფლებას. ამის შედეგად, ისინი ხელახლა აწარმოებენ მითს, რომ სახელმწიფოს გარეშე შესაძლებელია არსებობა ერისა, რომლის წარმომადგენლებიც ფლობენ უცვლადი თვისებების რიგს. ასეთ შემთხვევაში, აჯანყებულებს მუდამ უწევთ ძალიან ბევრი ენერგიის დახარჯვა იმის ახსნაზე, თუ რას გულისხმობენ ისინი ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში და თუ რატომ არ ეწინააღმდეგება ხალხის ერებად დაყოფის იდეა საყოველთაო თანასწორობას. Continue reading ეროვნულ განმათავისუფლებელი მოძრაობა და ანარქიზმი

ა. სიდოროვი – ანარქისტები და 1968 წლის მაისი

1968 წლის მაის-ივნისში, საფრანგეთში დატრიალებული ამბები ისტორიაში შევიდა 68 წლის წითელი მაისის სახელით. 60-იანების დასასრული გახდა ახალგაზრდული დემონსტრაციების ეპოქა დასავლეთის, მესამე მსოფლიოსა და „რეალური სოციალიზმის“ ქვეყნებშიც კი. Continue reading ა. სიდოროვი – ანარქისტები და 1968 წლის მაისი