Tag Archives: იერარქია

ერთი სიტყვით კონტროლზე

 

კორნელიუს კასტორიადისი
კორნელიუს კასტორიადისი


* თავდაპირველად ადამიანი ზებუნებრივ ძალებს მიაწერდა ისეთ მოვლენებს, რომელთა ახსნაც არ შეეძლო. შემდგომ, დაკვირვებების შედეგად ადამიანმა აღმოაჩინა გარკვეული კანონზომიერებები, ციკლური მოვლენები და მან ეს ცოდნა გამოიყენა ადამიანთა უმრავლესობის კონტროლისათვის, რომელსაც საფუძვლად პირადი, მერკანტილური ინტერესები ჰქონდა. განათლების გავრცელების შეზღუდვით ადმიანთა მცირე ჯგუფი დღემდე წარმატებით იყენებს მეცნიერებას და მის მიღწევებს ამ მიზნებისათვის.

* ასე შეიქმნა რელიგია, რომელიც წარმოადგენს მთელ სისტემას საკრალიზებული ცოდნისა და რიტუალების კომპლექსს, ადამიანის ყალიბში მოქცევისა და მისი მართვის შესაძლებლობისთვის. Continue reading ერთი სიტყვით კონტროლზე

ერიხ ფრომი – ყოფნისა და ფლობის პრინციპები ცოდნასა და ძალაუფლებაში

Erich_Fromm

    ჩვენ იშვიათად ვხდებით „ყოფნის“ მოდუსს დასავლურ საზოგადოებაში, რადგან ჩვენს საზოგადოებას ძლიერი მიდრეკილება გააჩნია საკუთრების შეძენისა და მოგების მიღებისაკენ. ამის გამო, უამრავი ადამიანი არსებობისათვის ყველაზე მისაღებ და ბუნებრივ პრინციპად, „ფლობას“ მიიჩნევს. ყველაფერი ეს სირთულეებს ქმნის ადამიანების მიერ „ყოფნის“, როგორც ცხოვრების პრინციპის გაცნობიერებაში და იმის შეგნებაში, რომ „ფლობა“ – ცხოვრების მხოლოდ ერთერთი ორიენტაციაა. ამის მიუხედავად ამ ორივე ცნებას ფესვები ადამიანის გამოცდილებაში აქვს გადგმული. არ შეიძლება არცერთი მათგანის, განყენებულად და წმინდა რაციონალურად განხილვა; ისინი ჩვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაში ირეკლებიან და კონკრეტულ ანალიზს მოითხოვენ. შესაძლოა ტექსტში მოყვანილი „ყოფნის“ და „ფლობის“ ყოველდღიური უბრალო მაგალითები, დაეხმარება მკითხველს შეიცნოს არსებობის ამ ორი ალტერნატიული პრინციპის არსი.

ძალაუფლება

    ძალაუფლების შემთხვევაში ყველაზე მნიშვნელოვანი – „ძალაუფლების ქონის“ და „ძალაუფლებად ყოფნის“ – ორი განსხვავებული შემთხვევაა. თითქმის ყველა ჩვენთაგანს, ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე მაინც, გვიწევს ძალაუფლების გამოყენება. ბავშვების აღზრდისას, ადამიანები – სურვილის მიუხედავად – ახორციელებენ ძალაუფლებას, იმისათვის რომ დაიცვან ისინი საფრთხისაგან, და მისცენ რჩევები გარკვეულ სიტუაციებში ქცევის შესახებ. პატრიარქალურ საზოგადოებაში, მამაკაცების უმრავლესობისთვის ბავშვებთან ერთად ძალაუფლების ობიექტად ქალიც ითვლება. ბიუროკრატიული, იერარქიულად მოწყობილი საზოგადოების წევრების უმრავლესობა ყოველდღიურად ახორციელებს ძალაუფლებას, გამონაკლისებს მხოლოდ ყველაზე დაბალი სოციალური ფენის ადამიანები წარმოადგენენ, რომლებიც მხოლოდ ამ ძალაუფლების განხორციელების ობიექტები არიან.

Continue reading ერიხ ფრომი – ყოფნისა და ფლობის პრინციპები ცოდნასა და ძალაუფლებაში

ერიხ ფრომი – დამორჩილება თანამედროვე საზოგადოებაში

წიგნიდან „სიყვარულის ხელოვნება“

Erich_Fromm

პირველყოფილ საზოგადოებაში ადამიანები მცირე ჯგუფებში ცხოვრობდნენ, რომლებიც ერთ ტერიტორიაზე მცხოვრებ ნათესავებს აერთიანებდნენ. კულტურის განვითარებასთან ერთად ჯგუფი გაიზარდა, ის უკვე პოლისის და სახელმწიფოს მოქალაქეებს და ეკლესიის წევრებს აერთიანებს. ყველაზე ღარიბი რომაელიც კი ამაყობდა იმით, რომ შეეძლო ეთქვა: „მე რომის მოქალაქე ვარ“; რომი და იმპერია მისი ოჯახი, სახლი და სამყარო იყო. იგივე მეორდება თანამედროვე დასავლურ საზოგადოებაშიც, სადაც ჯგუფთან გაერთიანება გაუცხოების დაძლევის უმთავრესი საშუალებაა. ეს არის გაერთიანების ტიპი, რომელშიც ინდივიდუალური „მე“-ს მნიშვნელოვანი ნაწილი იკარგება და ბრბოსთან კუთვნილება ძირითადი მიზანი ხდება. Continue reading ერიხ ფრომი – დამორჩილება თანამედროვე საზოგადოებაში