Tag Archives: პეტრე კროპოტკინი

ნაწყვეტი კროპოტკინის წიგნიდან “ეთიკა”

…მთავარი ამოცანა, რაც დღეს ეთიკის წინაშე დგას, არის მოძებნოს საერთო ადამიანში არსებულ ორ, ურთიერთსწინააღმდეგო გრძნობებს შორის, და ამგვარად დაეხმაროს ადამიანს არა კომპრომისის მიღწევაში, არამედ მათ სინთეზში. ერთი, ამ გრძნობებიდან, ადამიანს უბიძგებს სხვების დამორჩილებისკენ პირადი ინტერესებისდა სასარგებლოდ; როცა მეორე – სხვებთან გაერთიანებისკენ, რათა საერთო ძალისხმევით მიაღწიონ გარკვეულ მიზნებს. პირველი არის გამოხატულება ადამიანის ერთი-ერთი ფუნდამენტური მოთხოვნილებისა – ბრძოლისა, ხოლო მეორე, აგრეთვე ძირითადი მოთხოვნილება ადამიანისა: ერთიანობის განცდისა და თანაგრძნობისა. ეს ორი ჯგუფი გრძნობებისა ერთმანეთს უპირისპირდება, მაგრამ აუცილებელია რაიმე ფორმაში მათი სინთეზის პოვნა. მითუმეტეს აუცილებელია, როცა თანამედროვე ადამიანი, რომელსაც არ გააჩნია რა განსაზღვრული ცოდნა, რათა გაუმკლავდეს ამ შინაგან წინააღმდეგობას, კარგავს თავის რეალურ ძალას. ის ვერ დაუშვებს, რომ ბრძოლა დაუფლებისთვის, რომელიც მიმდინარეობს ინდივიდებსა და ერებს შორის, გახდეს მეცნიერების უკანასკნელი სიტყვა; ამასთანავე ის ვერ ირწმუნებს საკითხის გადაწყვეტად ძმობას და თვითგვემას, რომელსაც ქადაგებდა ქრისტიანობა საუკუნეების განმავლობაში, ისე რომ არასოდეს მიუღწევია ძმობისთვის არა თუ ხალხთა შორის, არამედ ურთიერთატანისთვისაც კი ქრისტიანობის სხვადასხვა სწავლებებს შორის.

ამ წინააღმდეგობის გადაწყვეტის მიზნით, პირველი, რაც უნდა გავაკეთოთ, არის შევისწავლოთ ის მეთოდები, რომელთაც ადამიანები იყენებდნენ სხვადასხვა ეპოქაში, რათა ცალკეული ინდივიდების საერთო ძალიდან მიეღოთ კეთილდღეობა ყველასათვის ისე, რომ პარალიზება არ მოეხდინათ პიროვნული განვითარების. ასევე უნდა შევისწავლოთ თანამედროვე საზოგადოებაში არსებული ტენდენცია ამ მიმართულებით, აგრეთვე მისი პოტენციალი, რათა მივაღწიოთ სასურველ სინთეზს. არც ერთი ძირეული საზოგადოებრივი მოძრაობა არ განხორციელდებოდა ენთუზიაზმის გაღვიძების გარეშე, რომელიც აუცილებელია გონებრივი უძრაობის გადასალახად. ეს არის ახალი ეთიკის ამოცანა, რომ შთააგონოს ადამიანს იდეალები, რომელთაც ძალუძს ადამიანში გააღვივოს ენთუზიაზმი და ამით მისცეს ხალხს ძალა ცხოვრების იმგვარად მოწყობისათვის, სადაც შესაძლებელი იქნება ინდივიდუალურობის სინქრონიზება ყველასათვის სასარგებლოდ. Continue reading ნაწყვეტი კროპოტკინის წიგნიდან “ეთიკა”

პეტრე კროპოტკინი – ინდივიდუალური და კოლექტიური საპროტესტო აქტების შესახებ


ჩვენს ლიტერატურაში არაერთხელ იყო მითითებული თანამედროვე საზოგადოებრივი წყობის, სოციუმის სტრუქტურის წინააღმდეგ მიმართულ იმ ინდივიდუალური და კოლექტიური საპროტესტო აქტების გარდაუვალობაზე, რომლებიც ატარებენ ტერორის სახელწოდებას. არარევოლუციურ დროში ეს აქტები ხშირად გამოხატავს საზოგადოებრივი მღელვარების ნიშნებს და მაღლა წევს დამოუკიდებლობის სულს მასაში. ისინი აძლევენ მაგალითს პიროვნულ გმირობას საზოგადოებრივი საქმის სამსახურში და თვითონვე აღვიძებენ უმრავლესობის ერთსულოვნებას; ამასთანავე ისინი არყევენ რწმენას პოლიტიკური და ეკონომიკური მჩაგვრელების ძლევამოსილებაზე. რევოლუციურ ეპოქაშივე ისინი იქცევიან ჩვეულებრივ მოვლენებად და არა მხოლოდ ერთეული გმირული პიროვნებები პასუხობენ შეიარაღებული წინააღმდეგობით ჩაგვრაზე. ასეთ დროს არ არის აუცილებელი თუნდაც იყო პრინციპული რევოლუციონერი, იმისათვის რომ თანაუგრძნო ასეთი ტიპის აქტებს. ამის საერთო მდგომარეობად აღიარებისას, აუცილებელია ერთი რამის ხსოვნა, რომ ყოველი ტერორისტული აქტის მნიშვნელობა განიზომება მისი შედეგითა და მოხდენილი შთაბეჭდილებით.
Continue reading პეტრე კროპოტკინი – ინდივიდუალური და კოლექტიური საპროტესტო აქტების შესახებ

ბრძოლა თავისუფლებისთვის

424048_466832700045542_1490717508_n

“ადამიანი თავისუფალი იბადება და ამ დროს კი იგი ყველგან ბორკილებშია” – ეს ფრაზა, რომელიც რუსოს ეკუთვნის, ჯერ კიდევ XVIII საუკუნეში აღიქმებოდა არა როგორც ფაქტების უბრალო კონსტატაცია, არამედ – როგორც მოწოდება სამყაროს გარდასაქმნელად.

ადამიანი, რომელიც აცნობიერებს პრობლემას მიისწრაფვის მისი მოგვარებისკენ, მაგრამ არის პრობლემები, რომელთაც მარტო ვერ გაუმკლავდება და ეს პრობლემები სხვებსაც აწუხებს. რა შეუძლია ერთ ადამიანს, რომელმაც გააცნობიერა პრობლემა? ის იწყებს გამოხატვას და ცდილობს, პრობლემა დაანახოს რაც შეიძლება მეტ ადამიანს. არსებობს ლოგიკური ალბათობა იმისა, რომ გაცნობიერებული ადამიანები პრობლემის მოგვარების მიზნით შექმნიან საზოგადოებას. Continue reading ბრძოლა თავისუფლებისთვის

პეტრე კროპოტკინი – პური და თავისუფლება

მხატვარი ირაკლი კეკუტია, მუყაო, პასტელი 70 x 50 cm
პეტრე კროპოტკინი. მხატვარი ირაკლი კეკუტია, 2015 მუყაო, პასტელი 70 x 50 cm

თავი  I. ჩვენი სიმდიდრე
I

დიდი დრო გავიდა მას შემდეგ, რაც მომაკვდავი პირველყოფილი ადამიანი თავის შვილებს კაჟის ქვისაგან გამოკვეთილ რამდენიმე “იარაღს”, რაიმე თავშესაფარს, რამდენიმე მოუხერხებელ ჭურჭელს და უსაზღვრო, საშინელ, შეუცნოებელ ბუნებას უტოვებდა, რომელთანაც მათ ყოველდღიურად სასტიკი ბრძოლა უნდა გაემართათ, საკუთარი უმწეო არსებობის შესანარჩუნებლად.

თუმცა, ადამიანმა ამის შემდეგ ათასობით წლის განმავლობაში, დიდი განძის დაგროვება მოახერხა. მან ამოავსო ჭაობები, დააგო გზები და გაჩეხა ტყეები. ის აშენებდა, იგონებდა, აკვირდებოდა, აანალიზებდა. მან შექმნა მრავალი რთული მექანიზმის იარაღი, ამოხსნა ბუნების ბევრი საიდუმლო – და ახლა, თანემედროვე დროში, ცივილიზებულ ქვეყანაში დაბადებული ბავშვი, შეიძლება დაბადებისთანავე იყოს უზარმაზარი კაპიტალის მფლობელი, შექმნილის და დაგროვებულის მათ მიერ, ვინც ცხოვრობდა და მუშაობდა მის დაბადებამდე. ეს კაპიტალი მას აძლევს შანსს, რომ თავისი მცირედი შრომის სხვების შრომასთან გაერთიანებით, შექმნას წარმოუდგენელი სიმდიდრე, რომელთან შედარებითაც “ათას ერთ ღამეში” აღწერილი ყველა განძი, მცირედ მოგვეჩვენება.

გასუფთავებული ნიადაგი მხოლოდ ელოდება, როდის გამოიყენებენ მას გონივრულად, დათესავენ კარგ თესლს, უხვი მოსავლის ასაღებად, რომელიც ბევრად მეტია, ვიდრე ადამიანების მოთხოვნილების სრულიად დაკმაყოფილებას სჭირდება.

ამერიკული სტეპების ნიადაგზე, ასი ადამიანი, მანქანების დახმარებით, რამდენიმე თვეში აწარმოებს იმ რაოდენობის პურს, რომელიც საკმარისია ათი ათასი ადამიანის ერთი წლის განმავლობაში გამოსაკვებად. ადამიანი, რომელსაც სურს რომ გაზარდოს თავისი შემოსავალი, თავად ამუშავებს საჭირო ნიადაგს და უვლის თითოეულ მცენარეს, შესაბამისად ის იღებს უხვ მოსავალს. ის ნაკლები რისკისა და შრომის ხარჯზე იღებს მეტ შემოსავალს, ვიდრე მონადირე, რომელსაც სჭირდება ასობით კვადრატული მეტრის შემოვლა ოჯახისათვის საკმარისი საკვების მოსაპოვებლად.

კლიმატი მისთვის შემაფერხებელი არ არის. თუ მზის სითბო არ კმარა, ის მას ხელოვნური სითბოთი ჩაანაცვლებს, შემდეგ კი ხელოვნურ განათებასაც გამოიყენებს მცენარეთა ზრდის დასაჩქარებლად. მინის კონსტრუქციისა და თუჯის მილების საშუალებით, რომლებშიც ცხელი წყალი გადის, ის მიწის მცირე ნაწილზე, იმაზე ათჯერ მეტ მოსავალს მიიღებს, ვიდრე ადრე ბუნებრივ ჰაერზე იღებდა.

კიდევ უფრო გასაოცარია მიღწევები, რომლებიც ადამიანებს მრეწველობაში აქვთ. თანამედროვე მანქანათა დახმარებით – გონიერი ქმნილებები, რომლებიც სამი თუ ოთხი თაობის უცნობი გამომგონებლების შრომის წყალობითაა შექმნილი – ახლა ასი ადამიანი აწარმოებს ტანსაცმლის ისეთ რაოდენობას, რომელიც საკმარისია ათი ათასი ადამიანისათვის ორი-სამი წლის განმავლობაში. კარგად მოწყობილ საბადოებში ასი ადამიანი მოიპოვებს იმდენ ნავთობს, რამდენიც საკმარისია ათი ათასი ოჯახისათვის, დაბალი ტემპერატურის პირობებშიც. ცოტა ხნის წინ კი, 1889 წლის დასაწყისში, ჩვენ მომსწრენი გავხდით, როგორ შეიქმნა მთელი გასაოცარი ქალაქი პარიზის ახლოს, სულ რამოდენიმე თვეში.

ყოველივე აქედან გამომდინარე, ჩვენ ახლა დარწმუნებით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ჩვენი ფოლადის მტკიცე დამხმარეების საშუალებით, შეგვიძლია შევქმნათ სამყარო, რომელშიც ყველას ექნება საშუალება იცხოვროს მდიდრულად. დიახ, ჩვენ მდიდრები ვართ, ბევრად უფრო მდიდრები, ვიდრე წარმოგვიდგენია. მდიდრები ვართ იმით, რაც უკვე გვაქვს, და კიდევ უფრო მდიდრები იმით, რისი შექმნაც შეგვიძლია თანამედროვე მეცნიერებისა და ტექნიკის დახმარებით. და შეუფასებლად მდიდრები იმით, რასაც ჩვენ შევქმნიდით, თუ მიწა, მეცნიერება და ტექნიკა (ტექნიკური ცოდნა) იქნებოდა ყველას საკუთრება და ყველასათვის ხელმისაწვდომი. Continue reading პეტრე კროპოტკინი – პური და თავისუფლება

პეტრე კროპოტკინი – ურთიერთდახმარება, როგორც ევოლუციის ფაქტორი

kropotkin1[1]

თავი 3
ურთიერთადხმარება ველურებს შორის

ადვილი დასანახია თუ რაოდენ მცირე სახეობა ცხოველებისა ცხოვრობს იზოლირებულად სხვებისგან და რამხელაა იმ სახეობათა რიცხვი, რომლებიც ჯგუფებად არსებობენ, საერთო თავდაცვისთვის, ნადირობისთვის, პირმშოების აღსაზრდელად ან თუნდაც უბრალოდ თანაზიარი ცხოვრებით სიამოვნების მისაღებად. ასევე ვხედავთ, რომ გადარჩენისთვის ბრძოლა მიმდინარეობს სხვადასხვა ცხოველების სხვადასხვა კლასებს, სახეობებს ან ტომებს შორის ამ სახეობებში. მშვიდობა და ურთიერთდახმარება ამ ტომების ან სახეობების ყველაზე მნიშვნელოვანი წესებია. და იმ ჯგუფებს, რომლებმაც ყველაზე კარგად იციან, როგორ შეჯგუფდნენ და თავი აარიდონ სხვებთან შეჯიბრს, საუკეთესო შანსები აქვთ გადარჩენისთვის და შემდგომი განვითარებისთვის.

უაზროც იქნებოდა, რომ ადამიანი ამ ზოგადი წესის გამონაკლისი იყოს: თუ არსებას, ისეთ დაუცველს, როგორიც ადამიანი იყო თავიდან,  უნდა ეპოვა თავდაცვის და პროგრესის გზა არა ურთიერთ დახმარებით, როგორც ამას ცხოველები აკეთებენ, არამედ უგუნური პაექრობით პირადი სარგებლისთვის, სხვა სახეობათა ინტერესების იგნორირებით. გონებისთვის, რომელიც შეჩვეულია ერთობის იდეას ბუნებაში, ასეთი მტკიცებულება უკიდურესად უსუსური ჩანს. და მაინც, მიუხედავად ამ იდეის შეუსაბამობის და არაფილოსოფიურობისა, მას მხარდამჭერები არ მოჰკლებია. ყოველთვის არსებობდნენ მწერლები, რომლებიც კაცობრიობას პესიმისტურად უყურებდნენ. მათ ეს „იცოდნენ“, მეტნაკლებად ზედაპირულად, თავიანთი მცირე გამოცდილებიდან; მათ იცოდნენ ისტორია ისე, როგორც ამას ომზე, ბოროტებაზე, ჩაგვრაზე დაკვირვებული მემატიანენი ყვებოდნენ; და ასკვნიდნენ, რომ კაცობრიობა არაფერია, თუ არა თავაშვებულ არსებათა გროვა, ყოველთვის მზად ერთმანეთის გასანადგურებლად და ამაში მხოლოდ რომელიღაც ავტორიტეტების ჩარევა უშლიდათ ხელს. Continue reading პეტრე კროპოტკინი – ურთიერთდახმარება, როგორც ევოლუციის ფაქტორი

ერიხ ფრომი – სოციალიზმი, როგორც პრობლემა

Erich_Fromm

ავტორიტარული წყობის ფაშისტურ და სტალინისტურ ტიპებთან და წამახალისებელი ტიპის სუპერკაპიტალისტურ სისტემასთან ერთად, მესამე პასუხს და კრიტიკულ რეაქციას კაპიტალიზმზე სოციალისტური თეორია წარმოადგენს. ეს თეორია, სტალინიზმისა და ფაშიზმისგან განსხვავებით (რომლებიც პოლიტიკურ და სოციალურ რეალობად იქცნენ) ფაქტიურად მხოლოდ თეორიად დარჩა. საკითხი სწორედ ასე დგას, მიუხედავად იმისა, რომ სოციალისტური პარტიები მეტნაკლებად დიდი ხნის განმავლობაში ფლობდნენ ძალაუფლებას ინგლისსა და სკანდინავიურ ქვეყნებში, უმრავლესობა, რომელსაც ეყრდნობოდნენ ეს სოციალისტური მთავრობები იმდენად უმნიშვნელო იყო, რომ მათ ვერ მოახერხეს საზოგადოების ძირეული ცვლილება და საკუთარი პროგრამების განხორციელების მხოლოდ მორიდებული მცდელობები ქონდათ.

დღესდღეობით სიტყვებმა – მარქსიზმი და სოციალიზმი – ისეთი ემოციური მუხტი შეიძინეს, რომ რთულია მათი მშვიდ გარემოში განხილვა. ადამიანების უმრავლესობისთვის ეს სიტყვები ”მატერიალიზმთან”, ”უღმერთობასთან”, ”სისხლისღვრასთან” და სხვადასხვა სახის ბოროტებასთან ასოცირდება. ამ რეაქციის გაგება შეიძლება მხოლოდ მაშინ,  თუ შევაფასებთ იმას, თუ რა ზომამდე შეუძლიათ სიტყვებს ფლობდნენ მაგიურ აზრს და ასევე გავითვალისწინებთ ჩვენი დროისათვის დამახასიათებელ გონიერი აზროვნების საერთო დაცემას. Continue reading ერიხ ფრომი – სოციალიზმი, როგორც პრობლემა

მეცნიერული მიდგომა

ჩემი მიზანი მარტივია. სრულიად შევიცნო სამყარო, რატომ არის ის ისეთი, როგორიც არის და რატომ არსებობს საერთოდ. სხვა სიტყვებით, ჩვენი მიზანია ჩვენ გარშემო მიმდინარე მოვლენებისა და ჩვენი საკუთარი არსებობის მიზეზების სრული გაგება.

სტეფან ჰოუკინგი


ფრანსის ბეკონი (1561 – 1626) –
დიდი ინგლისელი ფილოსოფოსი; მიიჩნევა ინდუქციური მეთოდის ფუძემდებლად, რადგან სქოლასტიკისა და მატაფიზიკის წინაშე, რომლებიც დღემდეა გაბატონებული, მან აჩვენა, რომ აღმოჩენებს და გამოგონებებს წინსვლა ექნებათ მხოლოდ მაშინ, როცა ადამიანის გონება შეეჩვევა იმის გაგებას, რომ დაკვირვება და თავისუფალი მეთოდური კვლევა წარმოადგენს ერთარდერთ საშუალებას საბუნებისმეტყველო კანონების [3] აღმოსაჩენად, მოვლენების ჭეშმარიტი მიზეზების გაგებისა და მათი წინასწარმეტყველების ცოდნისათვის. სიტყვებით მოთამაშე სქოლასტიკური ერუდიცია, უნდა იქნას მიტოვებული და ჭეშმარიტი ცოდნა შესაძლებელია მიღებულ იქნას ინდუქციის გზით, ანუ ცალკეული ფაქტების გულმოდგინედ შესწავლის გზით, რაზეც შესაძლებელია განზოგადებების აგება, დიდი რაოდენობის შედარებებზე და გამონაკლისებზე დაყრდნობით და ამ სახით პოვნა იმისა, თუ რა საერთო აქვთ დაკვირვების ქვეშ მყოფ ფაქტებს; მეორე მხრივ შესაძებელია ამ ინდუქციების შემოწმება ახალი ფაქტების დიდი რაოდენობით, რომლებიც ცდებით და დაკვირვებებით არის მიღებული. ასეთი იყო ფრანსის ბეკონის ყველ ნაწარმოების ძირითადი აზრი, რომელმაც მოგვცა შესაძლებლობა ჩაგვეთვალა ის ისეთი სახის საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების ფუძემდებლად, როგორადაც ისინი განვითარდნენ ბოლო საუკუნეების განმავლობაში. ამ მეთოდს ეფუძნება თანამედროვე მეცნიერება ყველა თავისი დიდი აღმოჩენებით.

პეტრე კროპოტკინი

fr-cover7

Continue reading მეცნიერული მიდგომა

პეტრე კროპოტკინი – თანამედროვე მეცნიერება და ანარქიზმი

წინასიტყვაობა პირველი ქართული გამოცემისათვის
1908 წელი

ქართველებს ფილოსოფიურ-მეცნიერული წიგნები ბევრი არა გვაქვს და ამ უკანასკნელს დროში კი მათი საჭიროება დღითიდღე მატულობს. ადამიანისათვის არაა საკმარისი, რომ ნაგლეჯ-ნაგლეჯად ყური მოჰკრას რამეს მეცნიერება-ფილოსოფიაზე. იმისათვის, რომ ადამიანს გარკვეული მსოფლმხედველობა ჰქონდეს აუცილებლად საჭიროა თავადაც იშრომოს: იკითხოს, იფიქროს; ამისათვის კი აუცილებელი საჭიროა სახელმძღვანელო წიგნები. სწორედ იმ მიზნით, რომ ხელი შევუწყოთ ჩვენში ჭეშმარიტ მსოფლმხედველობის გავრცელებას გამოვცემთ ამ პატარა წიგნს. ნურავინ იფიქრებს, რომ ეს წიგნაკი მხოლოდ მათთვის იყოს საჭირო ვისაც სურს გაეცნოს ანარქისტულ მსოფლმხეველობას. ეს წიგნაკი ძლიერ საჭირო და სასარგებლოა, ვისაც კი აინტერესებს მართალი მსოფლმხედველობის ქონა. თუმცა წიგნაკი წარმოადგენს მოკლე სისტემას ანარქიზმის მსოფლმხედველობისას, მაგრამ იგი შეიცავს ძლიერ საფუძვლიან კრიტიკას მეცნიერებისას და ფილოსოფოსებისას, როგორიცაა მაგალითად დარვინიზმი, ფილოსოფია კონტისა, კანტის, სპენსერისა და სხვ. ამ კრიტიკასთან ერთად წიგნში არის მოყვანლი ის ჭეშმარიტებანი დამატებანი, რომელსაც მიაღწია დღეს მეცნიერებამ და რომლის გარეშედაც არ იქნებოდა მართალი არც ერთი მსოფლმხედველობა.

IMG_9189

Continue reading პეტრე კროპოტკინი – თანამედროვე მეცნიერება და ანარქიზმი

პეტრე კროპოტკინი – კომუნიზმი და ანარქია

Peter_Kropotkin_circa_1900

ტექსტი წარმოადგენს 1906 წელს საქართველოში გამოცემული წიგნის ელექტრონულ ვერსიას

I

ამ კითხვის მნიშვნელობაზედ მეტიც არის ლაპარაკი. ბევრი ანარხისტთაგანი და ბევრი მოაზრეთაგანი, თუმცა ძლიერ ბევრ უპირატესობას ხედავენ კომმუნისტიურ წეს-წყობილებაში, მაგრამ მიუხადავად ამისა, ისინი დარწმუნებული არიან, რომ დიდი საფრთხე მოელის კომუნიზმის მხრივ საზოგადოებრივ თავისუფლებას და პიროვნების თავისუაფალ განვითარებას. ეჭვს გარეშეა რომ ამგვარი საფრთხე ნამდვილად არსებობს. ამასთანავე, როდესაც ამ საგანს შევეხებით, იძულებული ვართ განვიხილოთ მეორე კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი კითხვა: – კითხვა შესახებ საზოგადოებისა და პიროვნებათა განწყობილებისა საზოგადოდ.

საუბედუროდ კომუნიზმის კითხვა ძლიერ გართულებულია ამ საზოგადოებრივ ცხოვრების ფორმაზედ ბევრი შემცდარი შეხედულობით, რომელიც ძლიერ ფართოთ არის გავრცელებული. უმეტეს შემთხვევაში კომმუნიზმის სახელით ქადაგებდნენ ცოტად თუ ბევრად ქრისტიანულ ანუ მონასტრულ კომმუნიზმსა – და ყოველ შემთხვევაში მორჩილებით კომმუნიზმს, რომელიც ექვემდებარება სასტიკ ცენტრალურ ძალას. ამნაირ სახის კომმუნიზმს ჰქადაგებდნენ 19 საუკუნის პირველ ნახევარში, და ამგვარი სახით ანხორციელებდნენ მას ძლიერ ბევრ თემებში. ამ თემთათვის ოჯახი იყო ნიმუში, და ისინიც მიისწრაფოდნენ შეექმნათ დიდი კომმუნისტიური ოჯახი. ამ მიზნით სცდილობდნენ ისინი უწინარეს ყოვლისა გარდაექმნათ ადამიანის ბუნება. ამის გამო, საერთო შრომის გარდა ისინი ავალებდნენ თავიანთ წევრებს ეცხოვრათ ვიწრო ოჯახური ცხოვრებით, განშორებოდნენ თანამედროვე ცივილიზაციას, განცალკევებული ყოფილიყო მათი კომუნა და „ძმანი და დანი“ ჩარეულიყვნენ ხოლმე თემის ყოველი წევრის შინაგანი ცხოვრების ყველა წვრილმანებში. Continue reading პეტრე კროპოტკინი – კომუნიზმი და ანარქია

ვეფხვია მანია – შრომა და წარმოება

26908_103052356392746_100000639450517_85423_7777161_n

საზოგადოების განვითარების საფუძველს კონკრეტული ადამიანის თავისუფლება (შესაძლებლობა აკეთო ის რაც გინდა) წარმოადგენს. ნებისმიერ სოციალურ პროექტში პირველ რიგში გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ის, რომ ადამიანი ბიოლოგიური ორგანიზმია. ამიტომაც მას იმისათვის, რომ იმოქმედოს, გამრავლდეს და იაზროვნოს, სჭირდება საკვები. მომავალ სოციალურ სისტემაში წარმოება ისე უნდა იყოს მოწყობილი და ორგანიზებული რომ არ იყოს ადმიანის თავისუფლება შეზღუდული.

საბჭოთა კავშირში გავრცელებული ლოზუნგი, „შრომამ შექმნა ადამიანი“, სადაც შრომა წარმოადგენს ღმერთის ჩანაცვლებას და მთელი ეკონომიკაც საბჭოთა კავშირში ამ რელიგიით იმართებოდა. ამ რელიგიამ შობა სტახანოველთა მრევლი. ადამიანისა და ცხოველის მთავარ განმასხვავებელ ნიშნად შრომის უნარი იყო გამოცხადებული, როცა შრომა წარმოადგენს მხოლოდ გადაწყვეტილების მიღების შემდგომ, მოთხოვნილების დაკმაყოფილებისათვის გაწეულ ძალისხმევას, რომელიც გამომდინარეობს რეფლექსიდან, რაც კი არ ასხვავებს ადამიანს ცხოველისგან, არამედ პირიქით, აერთიანებს. აქ ძალიან ნათლად ჩანს ის ფაქტი, თუ როგორ მიზანმიმართულად ერიდება ძალაუფლება აზროვნებისა და შემოქმედების, როგორც ადამიანსა და ცხოველს შორის არსებითად განმასხვავებელი უნარის აღიარებას. Continue reading ვეფხვია მანია – შრომა და წარმოება