ფრანცისკო ფერერი

ცნობილი ესპანელი ანარქისტი და ლიბერტარიანელი პედაგოგი ფრანცისკო ფერერი

ფრანცისკო ფერერი, შეიძლება ითქვას თანამედროვე დროის ერეტიკოსია აღსრულებული ერეტიკოსობისთვის. მისი ნაშრომი თანამედროვე სკოლის წარმოშობაზე და იდეაზე იყო კრიტიკულ აზროვნებაზე დაფუძნებული და ძალიან ინსპირაციული[*] წიგნი. სწორედ ამ წიგნში ამტკიცებდა ფერერი ქალ-ვაჟების ერთად სწავლების აუცილებლობაზე.

მეხუთე თავში, ის აღნიშნავს, “ყველაზე მნიშვნელოვანი მომენტი, ჩვენს რაციონალურ პროგრამაში, ინტელექტუალურ კონდინციაზე და მომავალზე, იქნებოდა თანამედროვე ცრურწმენების დაძლევა და ქალებისა და ვაჟებისთვის ერთად სწავლების საშუალება.” ის აგრეთვე აცხადებდა რომ ღარიბებისა და მდიდრების შვილებიც ერთად უნდა სწავლობდნენ საჯარო სკოლაში. მეექვსე თავში ის ამბობს: “განსხვავებულ სქესთან ერთად განსხვავებული სოციალური ფენების ბავშვებიც ერთად უნდა სწავლობდნენ. შესაძლოა მე დამეარსებინა სკოლა, სადაც საგნებს უფასოდ შევასწავლიდი ბავშვებს, მაგრამ სკოლა მხოლოდ ღარიბებისთვის იქნებოდა არარაციონალური, ხოლო მას მერე, რაც უკუგდებული იქნებოდა მორჩილებისა და ბრმა ნდობის სწავლება, როგორც ეს ძველი ყაიდის სკოლებშია, მაშინ ისინი იქნებოდნენ მიდრეკილები ამბოხისაკენ და გაუღვივდებოდათ სიძულვილის გრძნობა”. Continue reading ფრანცისკო ფერერი

ურსულა კ. ლე გუინი – ბოლოსიტყვაობა “ზღვამიწეთის ჯადოქარისათვის”

ურსულა კ. ლე გუინი არის ანარქისტი მწერალი, რომელიც ძირითადად ცნობილია სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრში. მისი წიგნი ” წყვდიადის მარცხენა ხელი” გამოცემულია ქართულად. მისი წიგნი The Dispossessed: An Ambiguous Utopia არის პირველი ანარქისტული უტოპია სამეცნიერო ფანსტასტიკის ჟანრში, დაფუძნებული პეტრე კროპოტკინისა და ანარქო-სინდიკალიზმის იდეებზე. აღნიშნულ ორივე წიგნს მოპოვებული აქვს ინგლისურენოვანი ფანტასტიკის ორივე უმაღლესი ჯილდო – „ჰიუგო“ და „ნებულა“. წინამდებარე ბოლოსიტყვაობა წიგნზე “ზღვამიწეთის ჯადოქარი” ასევე გამოცემულია ქართულად წიგნები ბათუმში მიერ.

* * *

ფენტეზი ახლა საგამომცემლო ინდუსტრიის ერთ-ერთი განშტოებაა მრავალი სატაურით, მრავალი სიქველით, გრანდიოზული წარმატების დიდი მოლოდინებითა და კინოადაპტაციებით. 1967 წელს ეს ჟანრი თითქმის დაკარგული იყო, მხოლოდ საბავშვო საკითხავად მიიჩნეოდა. დიდებისთვის განკუთვნილი ფენტეზი ჟანრის ერთადერთი ნაწარმოები, რომელიც ხალხს გაგონილი ქონდა, “ბეჭდების მბრძანებელი” იყო. სხვა წიგნებიც არსებობდა, ზოგიერთი მათგანი შესანიშნავიც კი, თუმცა ისინი ძირიტადად მეორეული წიგნების მაღაზიაში იმალებოდნენ კატებისა და ობის სუნში. ის მაღაზიები მენატრება – კატები, ობი, აღმოჩენისაგან მიღებული სიამოვნება. კონვეიერის პრინციპით გამოცემული, ფართო მოხმარების საქონლად ქცეული ფენტეზისადმი გულგრილი ვარ.

თუმცა მიხარია, როდესაც ის დაწერილი და აღიარებულია იმად, რაც არის – ლიტერატურად.

როდესაც “ზღვამიწეთის ჯადოქარი” გამოიცა, მისი მსგავსი წიგნი არ არსებობდა, ეს რაღაც ახალი იყო. თუმცა, იმავდროულად, მასში საკმარისი სტანდარტულობაც ერია, რომ მკითხველი არ დამფრთხალიყო. საზოგადოებამ კარგად მიიღო, რაშიც ბოსტონ გლოუბ-ჰორნის წიგნის პრემიაც დამეხმარა. ასევე ხელი შეუწყო იმ ფაქტმაც, რომ ფენტეზი არის არა მხოლოდ გარკვეული ასაკისთვის გამიზნული ლიტერატურა, არამედ ყველასთვის, ვინც სიგნებს კითხულობს. ჩემი ჯადოქარი ბესტსელერების სიაში ერთხელაც არ მოხვედრილა, მაგრამ ის წლიდან წლამდე, უწყვეტად პოულობდა ახალ მკითხველს. წიგნის ბეჭდვა არასოდეს შეწყვეტილა. Continue reading ურსულა კ. ლე გუინი – ბოლოსიტყვაობა “ზღვამიწეთის ჯადოქარისათვის”

მიხეილ ბაკუნინი – რევოლუციური კატეხიზმო

1864 წლის 28 სექტემბერს ლონდონში, სადაც შეკრებილი იყვნენ ინგლისის, საფრანგეთის, გერმანიის მშრომელთა წარმომადგენლები გადაწყვიტეს შეექმნათ “მშრომელთა საერთაშორისო ამხანაგობა”, ცნობილი როგორც პირველი ინტერნაციონალი. მასში გამოიკვეთა ორი ძირითადი მიმართულება, მარქსისტული და ანარქისტული, რომელიც მარქსიზმში ტოტალიტარიზმის ჩანასახს ხედავდა. ბაკუნინის აზრით ახალი საზოგადოება ანარქო-კოლექტივიზმსა და ფედერალიზმის საფუძვლებზე უნდა მოწყობილიყო, რაც უზრუნველყოფდა პიროვნების თავისუფლებასა და კეთილდღეობას.

1869 წლის ბაზელში გამართულ ინტერნაციონალის IV კონგრესზე ბაკუნინს 63% მიემხრო, მარქს 31%, ხოლო დანარჩენ 6%-ს მუტუალისტები (პრუდონისტები) წარმოადგენენ. გერმანიის წარმატებებმა 1870-1871 წლების საფრანგეთ-პრუსიის ომში დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა თანამედროვეებზე, კვლავ გაუღვივა მათ სახელმწიფოს ძლევამოსილებისა და აუცილებლობის რწმენა, რის შედეგადაც 1872 წელს V კონგრესზე პირველი ინტერნაციონალი გაიხლიჩა წითლებად (მარქსისტები) და შავებად (ანარქისტები). ეს ფაქტი შემდეგი სიტყვებით აღნიშნა ოტო ფონ ბისმარკმა:  “გვირგვინოსნები და პრივილიგირებულები უნდა აცახცახდნენ შიშით, თუ კი ოდესმე კვლავ გაერთიანდებიან წითლები და შავები”.

წინამდებარე ტექსტი არის ფრაგმენტი ბაკუნინის მიერ პირველ ინტერნაციონალზე წარდგენილი პრინციპებისა. მასში ავტორის მიერაა კონცენტრირებული ნაშრომში გაჟღერებული ძირითადი დებულებები.

რევოლუციური ინტერნაციონალური საზოგადოების ორგანიზაცია და  პრინციპები
II. რევოლუციური კატეხიზმო

A) ღმერთის უარყოფა
B) კაცობრიობის თაყვანისცემამ უნდა ჩაანაცვლოს ღვთაების კულტი. ადამიანის გონება უნდა იქნეს აღიარებული ჭეშარიტების ერთადერთ კრიტერიუმად, ადამიანის სინდისი-სამართლიანობის საფუძვლად, ინდივიდუალური და კოლექტიური თავისუფლება – წყაროდ და ერთადერთ საფუძვლად წესრიგის ორგანიზებისა კაცობრიობისათვის.
C) ინდივიდის თავისუფლება შესაძლებელია განხორციელდეს მხოლოდ ყველას თანასწორობის პირობებში. თავისუფლების განხორციელება თანასწორობაში არის სამართლიანობა.
D) ავტორიტეტისა და სახელმწიფოს არსებობის აუცილებლობის პრინციპის უპირობო გამორიცხვა. Continue reading მიხეილ ბაკუნინი – რევოლუციური კატეხიზმო

ნიკოლა საკო და ბართოლომეო ვანზეტი

 

ამერიკაში თავიანთი შეხედულებების გამო დაპატიმრებული და სიკვდილით დასჯილი იტალიური წარმოშობის ანარქისტების, ნიკოლა საკოსა და ბარტოლომეო ვანზეტის ისტორია.

„დაინახე, რა ვუქენი მაგ ანარქისტ ნაბიჭვრებს?“
-თავმჯდომარე მოსამართლე ვებსტერ ტეიერი.

საკო და ვანზეტი იყვნენ თავდადებული ანარქისტები და აქტიურად მონაწილეობდნენ მუშათა მრავალ მოძრაობაში. 1916 წელს საკო დააპატიმრეს მინესოტაში გაფიცული მუშებისთვის მიძღვნილ სოლიდარობის აქციაში მონაწილეობისთვის. იმავე წელს მან მონაწილეობა მიიღო შტატ მასაჩუსეტში, ფლემეთში გამართულ გაფიცვაში. სწორედ აქ გაიცნო მან ბარტოლომეო ვანზეტი, გაფიცვის ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზატორი. ანარქისტების დიდი ნაწილის მსგავსად, ეს ორნიც პირველი მსოფლიო ომის წინააღმდეგ გამოდიოდნენ.

ომს მოჰყვა გაუსაძლისი სიღარიბე, რომელმაც გამოიწვია მუშათა დიდი ნაწილის უკმაყოფილება. მთავრობას ეშინოდა, რომ მუშები მიბაძავდნენ რუსეთის რევოლუციის მაგალითს. ისინი ყველაფერს აკეთებდნენ იმისთვის, რათა კომუნიზმი და ანარქიზმი წარმოედგინად „არაამერიკულად“, და რათა მოერიდებინათ მუშები „წითელი“ პროპაგანდის ზეგავლენისგან.

1920 წლის აპრილში, 8 კვირით დააპატიმრეს ანარქისტი ანდრეა სალსედო. 3 მაისის დილას კი იგი „გადმოვარდა“ ნიუ-იორკის სამართლის დეპარტამენტის შენობის მეთოთხმეტე სართულიდან. საკომ და ვანზეტიმ, სხვა ამხანაგებთან ერთად, იმ წამსვე ამის გასაპროტესტებლად მოაწყეს საჯარო შეხვედრა ბოსტონში. Continue reading ნიკოლა საკო და ბართოლომეო ვანზეტი

კლასობრივი ბრძოლა დასავლეთ ვირჯინიის მაღაროებში

მაღაროელები იღებენ იარაღს

მოკლე ისტორიული ანგარიში ძალადობრივი კონფლიქტისა მუშებსა და დასავლეთ ვირჯინიის მაღაროების მფლობელებს შორის IXX საუკუნის მიწურულსა და XX საუკუნის დასაწყისში, სადაც მუშებს უწევდათ ბრძოლა კერძო პოლიციასთან. პ.ს. ამ ისტორიულ ფაქტებზე გადაღებულია მხატვრული ფილმი Matewan (1987) რეჟისორი და სცენარისტი John Sayles.

1883 წლის 12 მარტს პოკაჰონტასიდან (თეიზველის ოლქი, ვირჯინია) ნორფოლკის და დასავლეთის რკინიგზის მიმართულებით გაგზავნეს ქვანახშირით დატვირთული პირველი ვაგონი. ამ ახალმა რკინიგზამ ხელმისაწვდომი გახადა დასავლეთ ვირჯინიის ხელშეუხებელი ქვანახშირის საბადოები და დააჩქარა მოსახლეობის ზრდის ტემპი ამ ტერიტორიაზე. რეგიონის აგრიკულტურული ეკონომიკა გადაიქცა ინდუსტრიულად და პრაქტიკულად ერთ ღამეში აშენდა ორი ახალი ქალაქი. მაღალმა ხელფასებმა და იაფფასიანმა საცხოვრებელმა დასავლეთ ვირჯინიაში მიიზიდა ათასობით ევროპელი იმიგრანტი. მათთან ერთად, აფრო-ამერიკელების დიდი რაოდენობა გადმოვიდა აქ სამხრეთი შტატებიდან. მაკდოველის ოლქის შავკანიანთა მოსახლეობა 1880-1910 წლებში 0.1 პროცენტიდან 30.7 პროცენტამდე გაიზარდა.

დასავლეთ ვირჯინიის ახალ მკვიდრთა უმეტესობა მალევე იქცა ქვანახშირის ინდუსტრიის მიერ კონტროლირებადი ეკონომიკური სისტემის ნაწილად. მაღაროელები მუშაობდნენ კომპანიის მაღაროებში, კომპანიის ინსტრუმენტებითა და აღჭურვილობით, რომლებსაც კომპანია იჯარით აძლევდა მუშებს. კომპანიის სახლების ქირა და კომპანიის მაღაზიაში ნაყიდი საქონის ფასი იქვითებოდა მაღაროელების ხელფასს. მაღაზიები, თავის მხრივ, თავის საქონელს ადებდნენ ძალიან დიდ ფასებს, რადგან საქონლის ყიდვის სხვა ალტერნატივა არ არსებობდა. ქვანახშირის კომპანიებმა, რათა დარწმუნებულნი ყოფილიყვნენ, რომ მაღაროელები მთელ ხელფასს მათ მაღაზიებში დახარჯავდნენ, შემოიღეს საკუთარი მონეტარული სისტემა. მაღაროელებს უხდიდნენ ტალონებით, რომლების გამოყენება შესაძლებელი იყო მხოლოდ კომპანიის მაღაზიებში. მაშინაც კი, თუ ხელფასი მოიმატებდა, ქვანახშირის კომპანიები უბრალოდ ზრდიდნენ ფასებს საკუთარ მაღაზიებში და ამით ინაზღაურებდნენ დანაკარგს. Continue reading კლასობრივი ბრძოლა დასავლეთ ვირჯინიის მაღაროებში

უნგრეთი 1956 – ნიკ ჰიტი

ტექსტი აღწერს უნგრელ მუშათა რევოლუციის ისტორიას კომუნისტური დიქტატურის წინააღმდეგ, რომლის დროსაც გამოცხადებული იყო საყოველთაო გაფიცვა და მთელი ქვეყნის მასშტაბით ჩამოყალიბდა მუშათა საბჭოები. ქალაქებში მუშები შეიარაღდნენ და შეუერთდნენ ჯარისკაცებს, თუმცა საბოლოოდ დამარცხდნენ საბჭოთა ტანკების მიერ.

ჩვენ არ ვიხსენებთ 1956 წლის აჯანყებას ნოსტალგიის გამო: 1956 წლის უნგრეთი წარმოადგენს ჩინებულ მაგალითს, თუ როგორ შეუძლია თვითორგანიზებულ მუშათა კლასს ძალაუფლებისთვის ბრძოლა. ამ მოვლენას ორმაგად მნიშვნელოვანს ხდის ის გარემოება, რომ მოხდა სწორედ ერთ-ერთ მითიურ „მუშათა სახელმწიფოში“.  ამ აჯანყებამ ბევრს უჩვენა კაპიტალიზმისა და საბჭოთა კომუნიზმის – [იგივე სახელმწიფო კაპიტალიზმის] ალტერნატივა და წააქეზა ნამდვილი რევოლუციური პოლიტიკის მატარებელი მოძრაობები.

„ფაშისტები“

მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს, როდესაც საბჭოთა არმია შევიდა აღმოსავლეთ ევროპაში, მას რეალურად არ გაუთავისუფლებია მუშები და გლეხები. გაბატონებული სისტემა აგრძელებდა არებობას, სტალინი კი მხარს უჭერდა რეაქციულ მთავრობებს. 1919 წლიდან მეორე მსოფლიო ომის დასასრულამდე უნგრეთი იტანჯებოდა ადმირალ ჰორტის ფაშისტური რეჟიმის ქვეშ, რომელმაც დახოცა ათასობით ადამიანი და გააგზავნა 400 000 ებრაელი ნაცისტურ კონცენტრაციულ ბანაკებში. 1944 წელს წითელმა არმიამ „გაანთავისუფლა“ უნგრეთი და დანიშნა ახალი მთავრობა, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა უნგრეთის არმიის მთავარსარდალი ბელა მილკოსი, კაცი, რომელიც დაჯილდოებული იყო რკინის ჯვრით ადოლფ ჰიტლერის მიერ. კომუნისტურმა პარტიამ მალევე დაიწყო უნგრეთის მთავრობაში შეღწევა. მან ხელში ჩაიგდო შინაგან საქმეთა სამინისტრო და უნგრეთის საიდუმლო პოლიცია – AVO. უნგრეთის მუშათა კლასს ყოველთვის სძულდა AVO მკვლელობებისა და წამების არცთუ იშვიათი პრეცენდენტების და უნგრულ საზოგადოებაში პრივილეგიური პოზიციის გამო. AVO-ს თანამშრომლის ხელფასი 12-13-ჯერ აღემატებოდა რიგითი მუშის საშუალო ხელფასს.

ამასობაში კი საბჭოთა არმია ძარცვავდა უნგრეთს. მან მიჰქონდათ ხორბლის, ხორცის, ბოსტნეულისა და რძის პროდუქტების დიდი ოდენობა. საბჭოთა კავშირმა დააკისრა უნგრეთს უზარმაზარი რეპარაციების გადახდა. ეს კი ნიშნავდა, რომ გადახდა მოუწევდა მუშათა კლასს, საკვების უკმარისობისა და დაბალი ხელფასების ხარჯზე. 1948 წელს საბჭოთა ხელისუფლებას აჯანყების შიშით, მოუწია გაეუქმებინა რეპარაციების ნახევარი. თუმცა მოსკოვი აგრძელებდა უნგრეთის ექსპლუატაციას სხვა გაგებით: იგი ყიდდა უნგრეთში თავის საქონელს მსოფლიო სტანდარტებთან შედარებით მაღალ ფასებად, ხოლო უნგრულ საქონელს ყიდულობდა მსოფლიო სტანდარტებზე ბევრად იაფად. 1950 წლისთვის უნგრეთი უკვე მთლიანად იყო ინტეგრირებული სსრკ-ს პლიტიკურ და ეკონომიკურ სისტემაში, სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული აგრიკულტურული კოლექტივიზაციითა და ნაციონალიზებური ინდუსტრიით. თუმცა უკმაყოფილება სულ უფრო და უფრო იზრდებოდა. მუშები ახალ სისტემას აპროტესტებდნენ სამუშაოს შესრულების ცუდი ხარისხით, გაცდენებითა და მუშაობის ნელი ტემპით. უკმაყოფილება ძალიან სწრაფად გავრცელდა. ასევე, გახშირდა უთანხმოებები კომუნისტურ პარტიაში, რის გამოც დაიწყო რეპრესიები. უნგრეთში პარტიიდან გარიცხეს 483 000 წევრი, ხოლო რამდენიმე ასეული წევრი სიკვდილით დასაჯეს. Continue reading უნგრეთი 1956 – ნიკ ჰიტი

პიერ-ჟოზეფ პრუდონი – რა არის საკუთრება?

პიერ-ჟოზეფ პრუდონი შვილებთან. მხატვარი გუსტავ კურბე 1865

 

1840 წელს გამოქვეყნებული პრუდონის წიგნი “რა არის საკუთრება” იქცა დასავლურ საზოგადოებაში დაფუძნებული კერძო საკუთრების კრიტიკის კლასიკად.  პრუდონი თავისი გამოკვლევით აჩვენებს კერძო საკუთრებას, როგორც მიზეზს, ამ საზოგადოებასთან დაკავშირებული სენებისა:  სიხარბე, კორუფცია, პოლიტიკური ტირანია, სოციალური ატომიზაცია და ადამიანის ბუნებრივი უფლებების უხეში დარღვევები.  წიგნში დეკლარირებული ყველაზე ცნობილი თეზისია “საკუთრება – ქურდობაა”. წინამდებარე ტექსტი არის ნაწილი ამ წიგნის პირველი თავიდან  “ნაშრომში გამოყენებული მეთოდი. რევოლუციის იდეა”

მე რომ დამჭირვებოდა მეპასუხა კითხვაზე: “რა არის მონობა?”- მე ვუპასუხებდი:”ეს არის მკვლელობა”, და ჩემი აზრი მაშინვე გასაგები გახდებოდა. მე არ დამჭირდებოდა ხანგრძლივი მსჯელობის გაშლა, რათა მეჩვენებინა, რომ წაართვა ადამიანს აზრი, ნება, პიროვნულობა, არის უფლება მის სიცოცხლესა და სიკვდილზე და დაიმონო ადამიანი – ნიშნავს მოკლა ის. მაშ კითხვაზე, თუ “რა არის საკუთრება?” რატომ არ შემიძლია ვუპასუხო უბრალოდ და არ შემეშინდეს რომ ვერ გამიგებენ თუ ვუპასუხებ “ეს არის ძარცვა” მითუმეტეს, რომ ეს მეორე წინადადება არის უბრალოდ პირველის პერეფრაზი.

მე ეჭვქვეშ ვაყენებ ჩვენი მთავრობისა და დაწესებულებების მთავარ პრინციპს – საკუთრებას. მე მაქვს ამის უფლება. მე შეიძლება ვცდებოდე დასკვნებში, რომლებიც გამომდინარეობენ ჩემი კვლევებიდან: მე მაქვს უფლება; მე მომწონს, როდესაც ჩემი წიგნის საბოლოო დასკვნა გადმომაქვს წიგნის დასაწყისში, ყოველ შემთხვევაში მე მაქვს ამის უფლება.

არაერთი ავტორი გვასწავლის, რომ საკუთრება არის სამოქალაქო უფლება, რომელიც წარმოადგენს მითვისებულის კანონით კურთხევის შედეგს. ასევე ბევრი ამტკიცებს, რომ ეს არის უფლება, რომლის წყაროსაც წარმოადგენს შრომა. და ეს დოქტრინები რომლებიც როგორც ჩანს სრულიად ეწინააღმდეგებიან ერთმანეთს, საყოველთაო თანხმობითა და წახალისებით სარგებლობენ. მე კი ჩემი მხრიდან ვამტკიცებ რომ არც შრომას, არც მითვისებას და არც კანონს არ შეუძლია შექმნას საკუთრება: რომ არსობრივად მას არ გააჩნია საფუძველი – შეიძლება კი ჩემი გაკიცხვა ამისათვის?

როგორი ხმაური აღიზვირთება!

საკუთრება არის ძარცვა! ეს არის 1793 წლის ნაბათი! ეს არის რევოლუციის ლოზუნგი!… Continue reading პიერ-ჟოზეფ პრუდონი – რა არის საკუთრება?

თანამედროვე ცხოვრების წესის წინააღმდეგ

დღესდღეობით, სრულიად ჯანსაღად ითვლება სწრაფვა – თავიდან მოვიშოროთ და შევცვალოთ ჩვენი ჩვეული ცხოვრების წესი. არ აქვს მნიშვნელობა, თუ რა გვსურს: სხვისი ცხოვრების წესის მიბაძვა, თუ სრულიად ახალი სტილის შემოღება. კომერციალიზებული კაცობრიობა მარცხდება, როდესაც ის პასიურად ეგუება არსებულ წესრიგს, რაც კონფილქტში მოდის ყოვლისმომცველ უკმაყოფილებასთან.
ტექსტი ჩილედან. ავტორი: გაზეთი ‘Anarquía y comunismo’. გამოსცა El Radical Libre-მესპანურ ენაზე. ინგლისურად თარგმნა ediciones inéditos-მა.

ყოველდღიური აქტივობა, რომლისგანაც შედგება ჩვენი თანამედროვე ცხოვრება, შეიძლება შეჯამდეს, როგორც ჩვენს სახლებს, სამეწრამეო ცენტრებსა და სამომხმარებლო ცენტრებს შორის მიმოსვლა. ეს ადგილები, რომლებშიც მოძრაობს თანამედროვე პროლეტარიატი, კარგად განასახიერებს ჩვენი ცხოვრების კომპარტმენტალიზაციას: ჩვენი სახლები თანდათან იქცა ხალხით გადავსებულ კუბებად, დასვენებისთვის განკუთვნილ ციხეებად. როდესაც ადამიანი მუშაობს არა საკუთარი მოთხოვნილებების, არამედ სასაქონლო წარმოების აპარატის საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად; სამუშაო კი გაჭირვებით თუ უზრუნველყოფს მის საყოფაცხოვრებო მინიმუმს, რომელიც, ასევე, კომოდიფიცირებულია; ამ ადამიანის თავისუფალი დრო, რომელიც შესაძლებელია მიუძღვნას საკუთარ თავს ან სხვა ადამიანებს, რომლებისგანაც მუდმივად გვანცალკევებენ კაპიტალიზმის მიერ წარმოებული ვალდებულებებისა და საჭიროებების გამო, უმეტესად იხარჯება ეკრანის წინ, ან სხვა საქონლის მოხმარებაში. ეს ხდება იმავე აუტანელი წნეხის ქვეშ, როგორც ყველა დანარჩენი სოციალური მოვალეობა. ჩვენ ვალდებულნი ვართ, გავართოთ საკუთარი თავი, ისევე, როგორც ვართ ვალდებულნი, ვაწარმოოთ, შეზღუდული დროისა და ენერგიის იმავე პირობებში. ასევე, არ დაგავიწყდეთ ის დრო, რომელიც იხარჯება სხვადასხვა ადგილებს შორის მიმოსვლაში კაპიტალის მიერ წარმოებული, დაქირავებული მონების გადაადგილებისთვის განკუთვნილი მანქანებით. საზოგადო ტრანსპორტი ხალხითაა გადაჭედილი, თუმცა ეს ხალხი, ფიზიკური სიახლოვის მიუხედავად, იზოლირებულია ერთმანეთისგან. გარემო, რომელიც აიძულებს ადამიანებს გადავსებულ სივრცეში ყოფნას, ამავდროულად ხელს უწყობს მათ გაუცხოებას.  Continue reading თანამედროვე ცხოვრების წესის წინააღმდეგ

ეროვნულ განმათავისუფლებელი მოძრაობა და ანარქიზმი

კორეის ანარქისტული ფედერაცია, 1928

როდესაც საუბარი ეხება ეროვნულ გათავისუფლებას, ანარქისტებისთვის მნიშვნელოვანი ხდება ორი სიტუაციის გარჩევა, 1- კულტურული შეზღუდვების მოხსნა აჯანყებულთა მიერ აღიქმება, როგორც სოციალური გათავისუფლების პროგრამის ნაწილი. 2- სოციალური გათავისუფლების წინაპირობად აჯანყებულები მიიჩნევენ ნაციონალურ ავტონომიას / ფედერაციას / სახელმწიფოს. ე.ი. ტერიტორიულ გაერთიანებას, რომელსაც საფუძვლად უდევს ერის კონცეფცია. ერის კონცეფცია მოისაზრებს, რომ არსებობს გარკვეული ეთნოსი, რომლის განსაზღვრა ობიექტურად შესაძლებელია, და მას უნდა ჰქონდეს გარკვეულ რეგიონში კულტურული პოლიტიკის ჩატარების უზენაესი უფლება.

პირველ შემთხვევაში ჩვენ ვაწყდებით ტერმინოლოგიურ შეცდომას. აჯანყებულები, რომლებსაც სურთ, ყველაფერთან ერთად, ჩაგვრის დაძლევა კულტურისა და ენის სფეროებში, ამას შეცდომით უწოდებენ ეროვნულ გათავისუფლებას. ამის შედეგად, ისინი ხელახლა აწარმოებენ მითს, რომ სახელმწიფოს გარეშე შესაძლებელია არსებობა ერისა, რომლის წარმომადგენლებიც ფლობენ უცვლადი თვისებების რიგს. ასეთ შემთხვევაში, აჯანყებულებს მუდამ უწევთ ძალიან ბევრი ენერგიის დახარჯვა იმის ახსნაზე, თუ რას გულისხმობენ ისინი ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში და თუ რატომ არ ეწინააღმდეგება ხალხის ერებად დაყოფის იდეა საყოველთაო თანასწორობას.

მეორე შემთხვევაში, ჩვენ ვხედავთ ერის არსებობის შენარჩუნებისა და მისთვის საარსებო სივრცის გამოყოფის სურვილს. მთავარი არგუმენტი ისაა, რომ დემოკრატიული ცვლილებები მთლიანი ერისთვის იქნება სასარგებლო. აქ არსებობს მთავარი წინააღმდეგობა – ერის სრულყოფილი არსებობისთვის ტერიტორიის შექმნა შესაძლებელია მხოლოდ სხვა ეროვნებების განდევნისა ან შევიწროების გზით. შედეგად ჩვენ ვიღებთ ერების დაპირისპირებას, რომლიდანაც გამომდინარეობს კულტურული ზეწოლა იმათზე, ვინც არ ერგება ეროვნულ სტანდარტებს, ახალი საზღვრების წარმოქმნა და კულტურისა და ენის საკითხებით გამოწვეული ომები. ე.ი. ხელახლა იწარმოება კულტურული ზეწოლის სიტუაცია, ახლა უკვე იმათ მხრიდან, ვინც აპირებს, ყველანაირი საშუალებით დაიცვას თავისი წარმოსახვითი საზოგადოება. Continue reading ეროვნულ განმათავისუფლებელი მოძრაობა და ანარქიზმი

ანარქისტები, რომლებმაც გაათავისუფლეს პარიზი

მოკლე ტექსტი გენერალ ლეკლერკის „La Nueve“-ს სახელით ცნობილი მე-9 ბრიგადის შესახებ. ეს იყო პირველი მოკავშირეთა რაზმი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო პარიზის გათავისუფლებაში.

ამ წელს [2004] სრულდება 60 წელი საფრანგების ნაცისტებისა და მათ მიერ მართული ხელისუფლებისგან გათავისუფლებიდან. ერთი ფაქტი, რომელიც ბევრს აღარ ახსოვს, არის ის, რომ პარიზში შემოსული და სასტუმრო „de Ville“-სთან მისული პირველი მოკავშირეთა დანაყოფი იყო სატანკო კომპანია, რომელიც შედგებოდა 120 ესპანელი ანარქისტისგან, რომლებმაც თავი მოიყარეს მარშალ ფილიპე ლეკლერკის ჯარში. სანამ გავაგრძელებ ამ ამხანაგების საამაყო და საკვირველი ამბის მოყოლას, ნება მიბოძეთ, ვახსენო, თუ როგორ ახსოვთ ეს დღე პარიზში, რას ნიშნავს ეს დღე დანარჩენი საფრანგეთისთვის და რატომ იყო მნიშვნელოვანი ფაშისტური რეჟიმის დანგრევა.

ძნელია იმის თქმა, თუ ვინ უფრო ეზიზღებოდა ფრანგებს ოკუპაციის ბოლო დღეებში, გერმანელები თუ ვიშის პოლიცია. არც ერთი მათგანი არ სარგებლობდა დიდი სიყვარულით, მაგრამ ფრანგ ფაშისტებსა და მათი მხარდამჭერების მიმართ სუძულვილს ჰქონდა უფრო ინტიმური და პირადი ხასიათი.

ერთი წელიც არ იქნება გასული, რაც მე საფრანგეთში გადმოვედი. ამ ქვეყნის მოქალაქე ახლახანს გავხდი, ამის წინ ვიყავი ისტორიით გატაცებული უბრალო ტურისტი. რა შემიძლია მოგიყვეთ აქ გატარებულ წელიწადზე, განსაკუთრებით კი 25 აგვისტოზე, როდესაც მთელი პარიზი მორთულია ეროვნული ფერებით, უზარმაზარ ბულვარებზე კი სამხედრო მანქანებით დადიან მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის უნიფრომებში გამოწყობილი მსახიობები? მოდი დავიწყოთ დილით, როდესაც მე ვტოვებ ჩემს გარეუბნის ბინას და მივდივარ სამსახურში.

Continue reading ანარქისტები, რომლებმაც გაათავისუფლეს პარიზი

Anarchist Library, ანარქისტული ბიბლიოთეკა

Visit Us On Facebook